Không phải ai nhìn mờ cũng biết mắt mình đang gặp vấn đề. Chỉ đến khi chữ viết méo đi, mắt nhức dần mỗi ngày, nhiều người mới giật mình tự hỏi: bệnh loạn thị là gì, liệu mình có đang mắc phải và vì sao mắt lại ngày càng đuối sức đến vậy? Phùng Huy Hòa BUTITAN cho rằng hiểu đúng từ gốc chính là bước đầu để chúng ta bảo toàn thị lực cho tương lai.
Bệnh loạn thị là gì?
Rất nhiều người nghe đến loạn thị nhưng lại không thật sự hiểu bệnh loạn thị là gì. Tật khúc xạ mắt này không đơn thuần là nhìn mờ như cận thị, mà là tình trạng hình ảnh bị méo, nhòe, không rõ nét ở mọi khoảng cách, khiến mắt phải liên tục điều tiết và nhanh chóng mỏi mệt.
Về bản chất, loạn thị xảy ra khi giác mạc hoặc thủy tinh thể có hình dạng không đều, không cong tròn như quả bóng mà giống như mặt quả trứng. Chính sự cong vênh này làm cho ánh sáng đi vào mắt không hội tụ tại một điểm duy nhất trên võng mạc, dẫn đến hình ảnh bị kéo giãn, lệch trục hoặc chồng bóng.
Loạn thị hoàn toàn không phân biệt tuổi tác. Trẻ em có thể mắc loạn thị bẩm sinh, người trưởng thành cũng có thể bị loạn thị do thói quen sinh hoạt, còn người lớn tuổi dễ loạn thị do lão hóa mắt.
Nhiều trường hợp sống chung với loạn thị nhiều năm mà không hề hay biết, chỉ nghĩ rằng mắt mình yếu hơn người khác một chút.
Khi chưa hiểu rõ bệnh loạn thị là gì, nhiều người cố gắng nheo mắt để nhìn rõ hơn, vô tình khiến mắt làm việc quá sức. Lâu dần, tình trạng này có thể gây nhức đầu, chóng mặt, giảm khả năng tập trung, ảnh hưởng trực tiếp đến học tập, công việc và chất lượng cuộc sống.
Điểm tích cực là nếu được phát hiện sớm thì loạn thị không phải bệnh nguy hiểm. Thiết nghĩ, nếu hiểu đúng bản chất của loạn thị thì bạn sẽ không còn hoang mang, dễ dàng chủ động lựa chọn giải pháp phù hợp, thay vì chịu đựng trong im lặng.
Nguyên nhân dẫn đến loạn thị là gì?
Khi tìm hiểu bệnh loạn thị là gì, nhiều người bất ngờ vì nguyên nhân gây loạn thị không chỉ đến từ bẩm sinh, mà còn xuất phát từ những thói quen rất quen thuộc hằng ngày.
Nguyên nhân gây loạn thị phổ biến nhất đó chính loạn thị bẩm sinh. Ngay từ khi sinh ra, giác mạc của một số người đã không tròn đều. Dạng loạn thị này thường ổn định theo thời gian, nhưng nếu không được phát hiện sớm ở trẻ nhỏ, thì có thể ảnh hưởng đến sự phát triển thị lực và khả năng học tập.
Nguyên nhân bị loạn thị còn đến từ việc sử dụng điện thoại, máy tính nhiều giờ liền, đọc sách trong điều kiện ánh sáng kém, nằm nghiêng khi xem màn hình hay dụi mắt thường xuyên… Tất cả những thói quen xấu đó đều có thể làm giác mạc bị biến dạng.
Khi hiểu sâu bệnh loạn thị là gì, bạn sẽ nhận ra rằng đôi mắt rất nhạy cảm với những tác động nhỏ nhưng lặp đi lặp lại mỗi ngày.
Ngoài ra, chấn thương ở mắt, phẫu thuật mắt hoặc các bệnh lý về giác mạc như giác mạc hình chóp cũng có thể gây loạn thị. Với những trường hợp này, loạn thị thường tiến triển nặng hơn và cần được theo dõi y tế sát sao.
Sự chủ quan cũng là một trong những yếu tố ít được chú ý đến. Nhiều người cảm thấy mắt nhìn mờ nhưng không đi khám, khiến mắt phải bù trừ liên tục. Lâu ngày, tình trạng loạn thị trở nên rõ rệt hơn, kèm theo mỏi mắt và nhức đầu kéo dài.
Khi hiểu được nguyên nhân bệnh loạn thị là gì, bạn sẽ biết mình cần thay đổi từ gốc, thay vì chỉ chăm chăm xử lý phần ngọn như trước đây.
Cách nhận biết mắt bị loạn thị như thế nào?
Vì sao không ít người sống chung với tình trạng loạn thị kéo dài mà không hề nhận ra? Đó là bởi vì các dấu hiệu loạn thị ban đầu rất dễ bị bỏ qua. Khi chưa hiểu rõ bệnh loạn thị là gì, bạn có thể nhầm lẫn nó với mệt mỏi thông thường của mắt.
Dấu hiệu của loạn thị dễ nhận thấy nhất chính là nhìn hình ảnh, đặc biệt là các đường thẳng thường bị mờ, méo. Chữ viết có thể bị nhòe, bóng đôi, khó đọc, dù ở gần hay xa. Nhiều người mô tả cảm giác bệnh loạn thị là gì như kiểu mắt không tìm được điểm nét, dù đã cố tập trung.
Một biểu hiện khác là nhức mắt, mỏi mắt kéo dài, nhất là sau khi đọc sách, dùng máy tính hoặc lái xe ban đêm. Đôi khi, cơn mỏi mắt còn lan lên trán và thái dương, gây đau đầu âm ỉ khiến bạn mất tập trung.
Người bị loạn thị thường có thói quen nheo mắt hoặc nghiêng đầu để nhìn rõ hơn. Đây là phản xạ vô thức của cơ thể, nhưng nếu lặp lại thường xuyên, thì đó là dấu hiệu cho thấy mắt đang gặp vấn đề.
Ở trẻ em, việc nhận biết mắt bị loạn thị càng khó hơn. Trẻ có thể học chậm, hay than mệt mắt, không thích đọc sách hoặc ngồi rất gần màn hình. Nếu cha mẹ hiểu đúng bệnh loạn thị là gì, thì sẽ thấy rằng, việc đưa trẻ đi khám sớm có thể thay đổi hoàn toàn chất lượng thị lực sau này.
Phùng Huy Hòa khẳng định: “chỉ có khám mắt chuyên sâu mới xác định chính xác mức độ loạn thị và hướng xử lý phù hợp, tuyệt đối không tự chẩn đoán”.
Các biện pháp bảo vệ mắt và phòng ngừa bệnh loạn thị
Dù loạn thị có thể do bẩm sinh, nhưng việc chăm sóc mắt đúng cách vẫn đóng vai trò rất lớn. Khi đã hiểu bệnh loạn thị là gì, bạn sẽ nhận ra việc bảo vệ mắt không hề phức tạp, chỉ cần đủ kiên trì và ý thức.
Bạn đã cho mắt được nghỉ ngơi đúng nghĩa chưa? Cách đơn giản nhưng hiệu quả để giảm áp lực điều tiết cho mắt, đó chính là áp dụng quy tắc 20-20-20. Quy tắc này yêu cầu bạn sau mỗi 20 phút nhìn màn hình, hãy nhìn xa 20 feet (khoảng 6 mét) trong 20 giây.
Bạn hãy nhìn lại xem ánh sáng nơi làm việc đã phù hợp chưa? Chúng ta tuyệt đối không đọc sách trong phòng tối, không để ánh sáng chiếu trực tiếp vào mắt hoặc phản chiếu mạnh lên màn hình. Một môi trường ánh sáng tốt giúp mắt hoạt động tự nhiên hơn.
Bạn có thói quen dụi mắt thường xuyên phải không? Thói quen này có thể làm giác mạc tổn thương và tăng nguy cơ loạn thị nặng hơn. Nếu mắt khô hoặc mỏi, thì bạn hãy dùng nước mắt nhân tạo theo hướng dẫn của bác sĩ mắt.
Bạn đã chú trọng đến chế độ dinh dưỡng hằng ngày dành cho cơ thể, bản thân mình chưa? Để giúp mắt được nuôi dưỡng từ bên trong, bạn cần bổ sung các thực phẩm giàu vitamin A, lutein, omega-3: như cà rốt, cá hồi, trứng, rau xanh…
Quan trọng nhất, bạn đã tuân thủ lịch khám mắt định kỳ 6 tháng/ lần chưa? Ngay cả khi bạn chưa thấy triệu chứng của loạn thị rõ ràng, bạn vẫn nên kiểm tra thị lực định kỳ để phát hiện loạn thị, đeo kính đúng độ và tránh ảnh hưởng lâu dài.
Khi đã hiểu rõ bệnh loạn thị là gì, bạn sẽ nhận ra việc chăm sóc mắt không hề phức tạp, chỉ cần đúng cách và đúng thời điểm. Để giữ cho đôi mắt luôn sáng khỏe, thay vì chạy theo xử lý khi mọi thứ đã mờ đi, không có cách nào khác, ngoài việc chủ động thăm khám và điều chỉnh sớm.
