Có những thay đổi rất nhỏ ở đôi mắt mà nhiều thường bỏ qua: nhìn chữ hơi nhòe, ánh đèn loang nhẹ, mọi vật không còn sắc như trước. Đến khi cảm giác ấy lặp lại đủ nhiều, người ta mới chậm rãi hỏi Phùng Huy Hòa BUTITAN: bị loạn thị là sao và liệu đôi mắt mình đang gặp chuyện gì?
Bị loạn thị là sao?
Nhiều người chỉ biết loạn thị là một trong các tật khúc xạ của mắt, nhưng định nghĩa đó quá khô khan và chưa đủ để chạm tới nỗi lo thật sự của người đang gặp phải. Vậy bị loạn thị là sao nếu nhìn từ góc độ đời sống hằng ngày?
Loạn thị xảy ra khi bề mặt giác mạc hoặc thủy tinh thể không cong đều như một hình cầu tròn trịa. Thay vào đó, nó cong lệch theo nhiều hướng khác nhau. Chính sự lệch chuẩn này khiến ánh sáng khi đi vào mắt không hội tụ tại một điểm rõ ràng trên võng mạc, mà bị tán xạ, kéo dài, gây ra hình ảnh mờ, nhòe, méo mó.
Loạn thị không chỉ khiến người mắc phải nhìn kém theo cách thông thường. Nó từng bước ảnh hưởng đến chất lượng sống mỗi ngày của người mắc phải. Người bị loạn thị đọc chữ phải nheo mắt, nhìn bảng xa dễ mỏi, lái xe ban đêm thấy đèn bị loang, bị chói.
Nhiều người sống chung với loạn thị suốt thời gian dài mà không hề biết. Bởi vì mắt của họ quen với việc nhìn như vậy là bình thường. Đến khi công việc, học tập bị ảnh hưởng, thị lực giảm rõ rệt, họ mới giật mình tìm hiểu bị loạn thị là sao và bắt đầu lo lắng.
Góc nhìn của người bị loạn thị như thế nào?
Nếu chỉ nhìn qua mô tả sách vở, thì rất khó hình dung người bị loạn thị nhìn như thế nào trong thực tế. Nhưng với người trong cuộc, cảm giác ấy rất rõ ràng và đôi khi khá khó chịu.
Hình ảnh mắt bị loạn thị không đơn thuần là mờ. Đó là sự mờ kèm méo, kèm bóng chồng. Một dòng chữ thẳng có thể trông hơi nghiêng, hơi rung. Các đường kẻ song song nhìn lâu lại như bị cong nhẹ. Khi nhìn đèn đường hay đèn xe ban đêm, ánh sáng không còn gọn gàng mà tỏa ra thành vệt, thành quầng, khiến mắt nhanh mỏi và mất tập trung.
Nhiều người mô tả rằng họ luôn cảm thấy không nhìn được trọn vẹn. Dù cố gắng tập trung, thế nhưng hình ảnh vẫn thiếu đi độ sắc nét cần thiết. Đó là lý do vì sao người bị loạn thị thường xuyên nheo mắt, dụi mắt hoặc cảm thấy nhức đầu sau khi đọc sách, dùng điện thoại hay làm việc với máy tính.
Cảm giác mỏi mắt kéo dài dễ khiến người ta tự trách bản thân chắc do mình thức khuya, chắc tại dùng điện thoại nhiều. Nhưng thực chất, khi hiểu bị loạn thị là sao, bạn sẽ nhận ra đó không phải lỗi của mình, mà đó chỉ là cách mắt đang cố gắng thích nghi với một cấu trúc không hoàn hảo.
Vì sao bị loạn thị?
Rất nhiều người không hề cảm thấy mắt mình có vấn đề từ trước, nên thường hoang mang trước câu hỏi tại sao bị loạn thị lại xảy đến với chính bản thân họ.
Nguyên nhân dẫn đến loạn thị phần lớn loạn thị xuất phát từ yếu tố bẩm sinh. Nghĩa là ngay từ khi sinh ra, cấu trúc giác mạc của một số người đã không tròn đều hoàn hảo. Họ mang loạn thị nhẹ từ nhỏ, nhưng do mức độ thấp nên mắt vẫn tự bù trừ, khiến họ không nhận ra sự khác biệt.
Ngoài ra, loạn thị cũng có thể hình thành hoặc tăng lên theo thời gian. Thói quen dụi mắt thường xuyên, làm việc căng thẳng với màn hình trong thời gian dài, ánh sáng kém, tư thế sai… Tất cả đều khiến mắt phải điều tiết quá mức. Dù không phải nguyên nhân trực tiếp, nhưng những yếu tố đó góp phần khiến tình trạng loạn thị trở nên rõ ràng hơn.
Một số trường hợp loạn thị còn liên quan đến tình trạng sau chấn thương mắt, phẫu thuật mắt hoặc các bệnh lý giác mạc. Khi bề mặt giác mạc bị thay đổi hình dạng, ánh sáng đi vào mắt cũng bị bẻ cong sai lệch.
Cách nhận biết mắt bị loạn thị ra sao?
Dấu hiệu bị loạn thị thường xuất hiện sớm hơn chúng ta nghĩ, nhưng đáng tiếc là rất nhiều người chỉ đi khám khi thị lực giảm rõ rệt.
Dấu hiệu loạn thị dễ nhận thấy nhất là nhìn mờ ở mọi khoảng cách, cả gần lẫn xa, nhưng không giống cận hay viễn thị thông thường. Tuy hình ảnh có thể vẫn nhìn thấy, nhưng thiếu độ sắc nét, như có một lớp sương mỏng phủ lên.
Người bị loạn thị cũng có thể cảm thấy mắt nhanh mỏi, nhức đầu sau khi đọc sách, làm việc hoặc dùng điện thoại. Thói quen nheo mắt thường xuyên để nhìn rõ hơn là một tín hiệu quan trọng mà nhiều người bỏ qua.
Một dấu hiệu của loạn thị khác là nhìn ánh sáng bị loang, đặc biệt vào ban đêm. Đèn xe, đèn đường có quầng sáng, vệt sáng kéo dài. Khi đã hiểu bị loạn thị là sao, bạn sẽ nhận ra đây không phải hiện tượng bình thường do mệt, mà là dấu hiệu thị giác đang gặp vấn đề.
Nếu bạn thấy thị lực không ổn định, lúc rõ lúc mờ, dù đã nghỉ ngơi, thì phải chủ động kiểm tra mắt. Khi loạn thị được phát hiện sớm thì câu chuyện điều chỉnh sẽ trở nên nhẹ nhàng và hiệu quả hơn rất nhiều.
Cách hết bị loạn thị như thế nào?
Nỗi lo lớn nhất và hầu hết của nhiều người bị loạn thị là: mắt bị loạn thị có chữa được không? Câu trả lời của Phùng Huy Hòa là: nếu bạn hiểu đúng và chọn giải pháp phù hợp thì tình trạng loạn thị có thể cải thiện và kiểm soát rất tốt.
Cách hết bị loạn thị phổ biến nhất là đeo kính loạn thị đúng độ, trục loạn thị. Khi ánh sáng được điều chỉnh chính xác trước khi vào mắt, hình ảnh trở nên rõ ràng hơn, mắt không còn phải gồng lên để điều tiết. Chúng sẽ giúp giảm mỏi mắt, nhức đầu và nâng cao chất lượng sống rõ rệt.
Ngoài kính gọng, một số người có thể lựa chọn kính áp tròng loạn thị hoặc các phương pháp can thiệp y khoa khi đủ điều kiện. Tuy nhiên, điều quan trọng không phải là chữa cho hết ngay, mà là lựa chọn giải pháp an toàn, phù hợp với tình trạng mắt.
Bên cạnh đó, việc chăm sóc mắt hằng ngày đóng vai trò rất lớn. Mắt bị loạn thị cần được nghỉ ngơi hợp lý. Người có mắt loạn thị cần hạn chế dụi mắt, làm việc đúng tư thế, cho mắt thời gian thư giãn.
Khi hiểu bị loạn thị là sao, bạn sẽ biết rằng việc yêu thương đôi mắt mỗi ngày chính là cách cải thiện bền vững nhất.
Sau tất cả, điều quan trọng không chỉ là biết bị loạn thị là sao, mà là dám đối diện với những thay đổi rất nhỏ của đôi mắt mỗi ngày. Khi bạn hiểu đúng và quan tâm kịp thời, loạn thị không còn là nỗi bất an âm thầm, mà chỉ đơn giản là một tình trạng thị lực có thể kiểm soát và cải thiện.
