Hình ảnh trước mắt méo mó, mờ nhòe, thường xuyên nhức đầu mỗi ngày. Phùng Huy Hòa BUTITAN nhận ra đó là những triệu chứng mắt bị loạn mà rất nhiều người thờ ơ, chủ quan. Chính vì vậy, họ thường bỏ lỡ thời điểm vàng can thiệp tốt nhất cho đôi mắt của mình. Đến khi độ loạn đã cao mới bắt đầu hoang mang, lo lắng.
Loạn thị là sao?
Loạn thị là một dạng tật khúc xạ rất phổ biến. Giác mạc/ thủy tinh thể của người bị loạn thị không có độ cong đều. Ánh sáng đi vào mắt không hội tụ tại một điểm duy nhất trên võng mạc.
Thay vì nhìn rõ và sắc nét, hình ảnh mắt bị loạn thị nhìn thấy thường nhòe, méo hoặc bóng chồng bóng. Trong đời sống hằng ngày, nhiều người gọi tình trạng này là mắt bị loạn. Dù không phải ai cũng hiểu rõ bản chất bên trong.
Điều đáng nói ở đây là loạn thị không phân biệt độ tuổi. Có người đã bị loạn thị từ khi sinh ra. Có người chỉ phát hiện khi trưởng thành do áp lực học tập, làm việc căng thẳng kéo dài.
Vì mắt quen với việc nhìn không rõ, nên nhiều người chấp nhận tình trạng mờ nhẹ như bình thường. Cho đến khi mắt mỏi nặng, nhức đầu, suy giảm thị lực rõ rệt mới cuống cuồng lo lắng.
Nếu cận thị chỉ mờ khi nhìn xa, viễn thị mờ khi nhìn gần, thì mắt bị loạn có thể mờ ở mọi khoảng cách. Việc đọc chữ, lái xe, nhìn màn hình hoặc tập trung lâu trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Đặc biệt vào ban đêm, ánh đèn có thể bị tán xạ thành quầng sáng. Nó không những gây chói mà còn mất an toàn khi di chuyển.
Triệu chứng của loạn thị như thế nào?
Triệu chứng của loạn thị thường không ồn ào, nhưng lại âm thầm và dai dẳng. Dù đã cố gắng tập trung, người bị mắt bị loạn thường cảm thấy nhìn không rõ. Nếu họ đọc sách, nhìn màn hình điện thoại hay máy tính trong thời gian dài, thì nhìn chữ viết thường bị nhòe, méo hoặc đổ bóng.
Mỏi mắt và đau đầu, nhất là vùng trán và thái dương là một dấu hiệu rất phổ biến. Đó là hệ quả của việc mắt phải điều tiết liên tục để bù cho hình ảnh không rõ nét. Nhiều người lầm tưởng mình bị stress hoặc làm việc quá sức mà không nghĩ đến nguyên nhân loạn thị.
Ngoài ra, người bị loạn thị thường hay nheo mắt, nghiêng đầu, thay đổi góc nhìn để cố nhìn rõ hơn. Trẻ em bị loạn thị có thể gặp khó khăn trong học tập, đọc chậm. Trẻ rất dễ mất tập trung nhưng lại không biết diễn đạt cảm giác mờ của mình.
Vào ban đêm, biểu hiện của loạn thị càng rõ rệt hơn. Hình ảnh ánh đèn qua mắt loạn bị loang, có quầng sáng, chói mắt. Nếu những biểu hiện trên xuất hiện thường xuyên, thì rất có thể mắt bạn đang gặp vấn đề về loạn thị và cần được kiểm tra sớm.
Nguyên nhân loạn thị là gì?
Nguyên nhân chính khiến mắt bị loạn là do giác mạc hoặc thủy tinh thể có hình dạng bất thường. Đơn giản là chúng không cong đều như bình thường. Thông thường yếu tố bẩm sinh chiếm tỷ lệ khá cao. Nhiều người sinh ra đã bị loạn thị nhưng không phát hiện cho đến khi lớn lên.
Bên cạnh đó, yếu tố di truyền cũng đóng vai trò quan trọng. Nếu trong gia đình có người bị loạn thị, thì nguy cơ mắc loạn thị ở thế hệ sau sẽ cao hơn. Ngoài ra, chấn thương mắt, phẫu thuật mắt, viêm giác mạc hoặc sẹo giác mạc, cũng có thể làm thay đổi cấu trúc giác mạc. Chúng cũng là nguyên nhân dẫn đến loạn thị.
Một số nguyên nhân khác ít được chú ý, nhưng lại là thói quen sinh hoạt không tốt cho mắt. Đó là thường xuyên dụi mắt, làm việc với màn hình trong thời gian dài, tư thế đọc sách sai, ánh sáng kém… Tuy những yếu tố này không trực tiếp gây loạn thị, nhưng có thể khiến tình trạng loạn thị nặng hơn theo thời gian.
Chẩn đoán loạn thị bằng cách nào chính xác nhất?
Cách chính xác nhất để chẩn đoán mắt bị loạn là khám mắt chuyên sâu tại cơ sở nhãn khoa. Cơ sở nhãn khoa ở đây có thể là bệnh viện mắt hoặc cửa hàng mắt kính uy tín.
Tại đó, bác sĩ mắt/ chuyên viên đo mắt sẽ sử dụng các thiết bị đo khúc xạ tự động, bảng thị lực và máy đo bản đồ giác mạc. Mục đích cuối cùng là để xác định mức độ loạn thị.
Việc tự test tại nhà chỉ mang tính tham khảo, không thể thay thế cho chẩn đoán y khoa. Đặc biệt với trẻ em, khám mắt định kỳ giúp phát hiện sớm loạn thị và tránh ảnh hưởng đến sự phát triển thị lực sau này.
Cách đọc đơn kính mắt cho người loạn thị như thế nào?
Bên cạnh độ cận hoặc viễn, đơn kính cho người loạn thị thường có thêm thông số CYL độ loạn và AXIS trục loạn. Những điểm này khiến nhiều người bối rối khi đọc đơn kính.
CYL thể hiện mức độ loạn thị, còn AXIS cho biết hướng loạn. Đối với người mắt bị loạn, việc cắt kính đúng trục là cực kỳ quan trọng. Bởi vì chỉ cần sai lệch nhỏ cũng có thể gây chóng mặt, nhức đầu, nhìn hình méo. Vì vậy, người bị loạn thị không nên tự ý thay kính hoặc dùng đơn kính của người khác.
Cách trị loạn thị ở người lớn và trẻ em
Hiện nay, loạn thị không thể tự khỏi hoàn toàn, nhưng hoàn toàn có thể được điều chỉnh hiệu quả. Với người lớn, phương pháp phổ biến nhất là đeo kính loạn thị hoặc kính áp tròng loạn thị đúng độ. Trong một số trường hợp đủ điều kiện, phẫu thuật mắt loạn cũng là lựa chọn.
Đối với loạn thị ở trẻ em, phát hiện sớm và đeo kính đúng độ là vô cùng quan trọng. Nhiều phụ huynh lo lắng loạn thị ở trẻ em có chữa được không. Nếu can thiệp sớm, thì thị lực của trẻ có thể phát triển rất tốt và hạn chế tăng độ.
Trẻ em bị loạn thị có nên đeo kính không?
Phùng Huy Hòa BUTITAN khuyên trẻ em bị loạn thị nên được đeo kính đúng độ càng sớm càng tốt. Nếu không đeo kính đúng độ, kịp thời thì trẻ sẽ dễ bị nhược thị. Chắc chắn nhược thị sẽ ảnh hưởng đến khả năng học tập và phát triển thị giác lâu dài.
Cha mẹ hãy yên tâm cho trẻ đeo kính loạn thị. Việc đeo kính không làm mắt trẻ yếu đi. Ngược lại, kính loạn thị giúp mắt nhìn rõ và phát triển đúng cách.
Điều quan trọng là cha mẹ cần chọn kính phù hợp cho trẻ. Điều quan trọng là kính phải đúng độ, trục loạn thị. Đặc biệt phụ huynh đừng quên cho trẻ tái khám định kỳ để điều chỉnh độ kính khi cần thiết.
Nếu chúng ta hiểu đúng và can thiệp kịp thời thì mắt bị loạn không phải là điều đáng sợ. Để giữ cho thị lực luôn ổn định và bền vững theo thời gian, không có cách nào khác là sống khoa học, kiểm tra mắt định kỳ và đeo kính đúng độ, trục loạn thị.
