Rất nhiều người bị mờ mắt nhưng không chắc mình đang gặp vấn đề gì. Cũng đúng thôi, bởi loạn thị và viễn thị có những biểu hiện khá giống nhau ở giai đoạn đầu. Nếu hiểu sai, đeo kính sai hoặc bỏ qua, thì thị lực có thể giảm nhanh hơn bạn nghĩ.
Loạn thị và viễn thị là gì?
Để phân biệt đúng, trước hết chúng ta cần hiểu rõ bản chất của loạn thị và viễn thị. Bởi đây là hai tật khúc xạ hoàn toàn khác nhau, dù đều khiến mắt nhìn không rõ.
Loạn thị xảy ra khi giác mạc hoặc thủy tinh thể có hình dạng không đều. Thay vì tròn đều, chúng cong lệch như mặt bóng bầu dục.
Khi ánh sáng đi vào mắt, tia sáng không hội tụ tại một điểm duy nhất trên võng mạc. Ngược lại, chúng bị tán xạ thành nhiều điểm khác nhau. Hệ quả là dù nhìn xa hay gần, hình ảnh nhìn thấy bị nhòe, méo, bóng mờ chồng lên nhau.
Người bị loạn thị thường thấy chữ bị nhòe viền, đèn ban đêm có quầng sáng. Mắt của họ cực kỳ nhanh mỏi dù chỉ nhìn trong thời gian ngắn.
Trong khi đó, viễn thị là tình trạng mắt nhìn xa rõ hơn nhìn gần. Nguyên nhân chính là trục nhãn cầu ngắn hoặc công suất khúc xạ của mắt yếu. Những điều đó khiến hình ảnh hội tụ phía sau võng mạc. Người bị viễn thị phải gắng điều tiết liên tục khi nhìn gần. Khi đọc sách, dùng điện thoại lâu, họ thường cảm thấy đau đầu, mỏi mắt, nhức mắt.
Điểm khiến nhiều người nhầm lẫn là loạn thị và viễn thị đều có thể gây mỏi mắt, đau đầu, giảm tập trung. Tuy nhiên, cảm giác nhìn của hai tật này rất khác nhau. Viễn thị thường mờ rõ khi nhìn gần, còn loạn thị là cảm giác không nét ở mọi khoảng cách.
Cách phân biệt loạn thị và viễn thị như thế nào?
Để phân biệt loạn thị và viễn thị, chúng ta không thể chỉ dựa vào cảm giác mờ mắt. Bạn cần quan sát kỹ cách mắt phản ứng trong sinh hoạt hằng ngày.
Với viễn thị, dấu hiệu rõ nhất là nhìn xa tương đối ổn nhưng nhìn gần nhanh mỏi mắt. Khi đọc chữ nhỏ, mắt phải căng ra để lấy nét. Càng đọc lâu càng đau đầu, buồn ngủ, khó tập trung. Trẻ em viễn thị thường tránh đọc sách, dễ cáu gắt, học kém mà không rõ lý do.
Ngược lại, loạn thị tạo cảm giác mờ rất đặc trưng. Dù ở bất kỳ khoảng cách nào, hình ảnh đều không rõ nét hoàn toàn. Chữ có thể nhìn được nhưng bị nhòe viền. Đường thẳng nhìn thành cong hoặc nghiêng. Đèn điện ban đêm có quầng sáng lan tỏa. Người bị loạn thị thường nheo mắt mới nhìn rõ, khiến cơ mắt căng liên tục.
Một điểm khác biệt quan trọng nữa, đó là gì? Viễn thị có thể đỡ mờ khi cố gắng điều tiết. Thế nhưng loạn thị thì càng cố nhìn càng mỏi, hình ảnh vẫn không sắc nét.
Trong thực tế, rất nhiều người vừa loạn thị và viễn thị cùng lúc, khiến việc tự nhận biết gần như không chính xác. Vì vậy, đo mắt chuyên sâu là cách duy nhất để phân biệt đúng, tránh điều trị sai hướng.
Vừa viễn thị vừa loạn thị có thể gây ra biến chứng gì?
Khi loạn thị và viễn thị cùng tồn tại mà không được điều chỉnh đúng, mắt phải làm việc gấp nhiều lần bình thường. Điều này không chỉ gây mệt mỏi tạm thời, mà còn tiềm ẩn nhiều hệ quả lâu dài.
Biến chứng thường gặp nhất là suy giảm thị lực nhanh. Việc điều tiết liên tục khiến cơ mi bị quá tải, dẫn đến mờ mắt ngày càng tăng, đặc biệt ở trẻ em và người trẻ tuổi.
Ngoài ra, tình trạng này còn dễ gây đau đầu mãn tính, đau vùng trán và thái dương. Mỏi cổ, vai gáy do tư thế cúi nhìn sai. Giảm khả năng tập trung, hiệu suất học tập và làm việc
Ở trẻ nhỏ, loạn thị và viễn thị không được phát hiện sớm có thể dẫn đến mắt lười. Trong thuật ngữ y khoa, mắt lười còn được gọi là nhược thị. Nếu bỏ lỡ giai đoạn vàng điều trị thì đây là một biến chứng rất khó phục hồi.
Điều nguy hiểm là nhiều người chấp nhận sống chung với tình trạng mắt mờ. Họ cho rằng đó là điều bình thường. Đến khi thị lực giảm mạnh mới đi khám thì việc điều chỉnh đã phức tạp hơn rất nhiều.
Các biện pháp khắc phục, phòng ngừa loạn thị và viễn thị
Phùng Huy Hòa BUTITAN muốn gửi đến bạn một tin tốt. Đó là: nếu phát hiện sớm và chăm sóc mắt đúng cách thì loạn thị và viễn thị hoàn toàn có thể được kiểm soát.
Trong đó, biện pháp phổ biến và an toàn nhất vẫn là đeo kính đúng độ. Kính cho loạn thị cần chính xác cả độ và trục. Trong khi kính viễn thị cần được đo phù hợp với độ điều tiết của từng người. Đeo kính sai không chỉ không cải thiện mà khiến mắt mệt hơn, dễ dẫn đến suy giảm thị lực.
Để theo dõi sự thay đổi thị lực và điều chỉnh kịp thời, chúng ta cần khám mắt định kỳ 6-12 tháng/lần. Đây là điều rất nhiều người bỏ qua cho đến khi mắt có vấn đề rõ rệt.
Về lối sống, bạn hãy hạn chế nhìn màn hình liên tục. Sau mỗi 20-30 phút làm việc, bạn nên cho mắt mình được nghỉ ngơi 5-10 phút.
Song song đó, bạn hãy giữ khoảng cách nhìn hợp lý, không quá gần hay quá xa. Trong chế độ ăn hàng ngày, bạn cần bổ sung dinh dưỡng tốt cho mắt vitamin A, lutein…
Với một số trường hợp đủ điều kiện, phẫu thuật cận thị có thể là lựa chọn lý tưởng. Tuy nhiên, trước khi đưa ra quyết định cuối cùng, bạn cần được tư vấn kỹ từ bác sĩ mắt.
Bước đầu tiên để bảo vệ đôi mắt lâu dài là chúng ta phải hiểu đúng và phân biệt rõ loạn thị và viễn thị. Khi được phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách, thị lực được cải thiện. Phùng Huy Hòa BUTITAN nhận ra: tâm lý, tinh thần người mắc tật khúc xạ cũng thoải mái và sống tự tin hơn mỗi ngày.
