Nhiều cha mẹ chỉ giật mình khi giáo viên thông báo con nhìn không rõ bảng. Thực tế, tình trạng bé bị cận thị đang ngày càng phổ biến và trẻ hóa, khiến không ít phụ huynh lo lắng, thậm chí dằn vặt, tự trách mình vì đã phát hiện quá muộn.
Bé bị cận thị là bị gì?
Khi bé bị cận thị, điều đó có nghĩa là mắt của trẻ chỉ nhìn rõ các vật ở gần. Còn những vật ở xa như bảng lớp, biển báo hay tivi thì thường mờ nhòe.
Về mặt cấu trúc, nhãn cầu của trẻ thường dài hơn bình thường hoặc giác mạc có độ cong quá lớn, khiến ánh sáng hội tụ trước võng mạc, thay vì đúng vị trí.
Phùng Huy Hòa BUTITAN thấy điều đáng nói là cận thị ở trẻ không chỉ đơn thuần là đeo kính là xong. Ở độ tuổi đang phát triển, mắt vẫn tiếp tục thay đổi.
Nếu không được theo dõi sát sao, thì độ cận có thể tăng nhanh qua từng năm. Nhiều phụ huynh ban đầu nghĩ con chỉ cận nhẹ, nhưng chỉ sau 1-2 năm, số kính đã tăng gấp đôi.
Khi bé bị cận thị, trẻ có thể gặp khó khăn trong học tập vì không nhìn rõ bảng, dễ mất tập trung và ngại phát biểu. Lâu dần, trẻ có thể hình thành tâm lý tự ti, nhất là khi phải đeo kính sớm hơn bạn bè.
Quan trọng hơn, cận thị ở trẻ em có xu hướng tiến triển nhanh hơn người lớn. Nếu không kiểm soát tốt thì nguy cơ cận nặng khi trưởng thành là rất cao. Vì vậy, hiểu đúng bản chất vấn đề giúp cha mẹ không hoang mang, mà chủ động đồng hành cùng con trong quá trình chăm sóc mắt.
Cận thị không phải lỗi của con, cũng không phải lỗi của cha mẹ, cũng không hoàn toàn do một nguyên nhân duy nhất. Đó là kết quả của sự kết hợp giữa yếu tố di truyền và môi trường sống hiện đại, nơi trẻ dành nhiều thời gian cho sách vở và màn hình.
Dấu hiệu mắt cận ở trẻ là gì?
Không phải lúc nào trẻ cũng biết nói rằng mình nhìn mờ. Vì vậy, để biết bé bị cận thị không, cha mẹ cần quan sát những dấu hiệu thể hiện qua hành vi hằng ngày.
Trẻ thường nheo mắt khi nhìn xa, cúi sát mặt vào vở, ngồi rất gần tivi hoặc thường xuyên hỏi lại khi nhìn bảng.
Một số bé hay dụi mắt, than mỏi mắt hoặc đau đầu nhẹ vào cuối ngày học. Kết quả học tập giảm sút bất ngờ cũng có thể là tín hiệu cảnh báo, bởi khi không nhìn rõ, trẻ khó tiếp thu bài giảng một cách trọn vẹn.
Nhiều phụ huynh chia sẻ rằng họ chỉ phát hiện khi con thay đổi chỗ ngồi liên tục để nhìn cho rõ hơn. Những biểu hiện nhỏ ấy đôi khi bị bỏ qua vì nghĩ rằng trẻ chỉ thiếu tập trung. Nhưng thực tế, đó có thể là dấu hiệu sớm khi bé bị cận thị.
Đặc biệt ở trẻ nhỏ, cận thị có thể tiến triển âm thầm. Nếu không kiểm tra mắt định kỳ thì cha mẹ khó nhận ra sự thay đổi từng chút một trong thị lực của con.
Việc quan sát thói quen sinh hoạt và học tập của trẻ đóng vai trò rất quan trọng. Nếu phát hiện sớm thì không chỉ giúp điều chỉnh kịp thời, mà còn hạn chế nguy cơ tăng độ nhanh trong những năm sau đó.
Nguyên nhân và cách khắc phục cận thị ở trẻ như thế nào?
Nguyên nhân khiến bé bị cận thị thường đến từ hai yếu tố chính: di truyền và môi trường. Nếu cha mẹ bị cận thì nguy cơ con mắc cận thị sẽ cao hơn. Tuy nhiên, môi trường sống hiện đại mới là yếu tố khiến tình trạng này gia tăng nhanh chóng.
Trẻ em ngày nay dành nhiều thời gian học tập trong nhà, ít hoạt động ngoài trời và tiếp xúc sớm với thiết bị điện tử. Việc nhìn gần liên tục trong thời gian dài khiến mắt phải điều tiết quá mức, lâu dần làm tăng nguy cơ cận thị hoặc khiến độ cận tiến triển nhanh.
Để khắc phục, trước hết cần khám mắt chuyên khoa để xác định chính xác độ cận và tình trạng mắt. Đeo kính đúng số là điều bắt buộc khi bé bị cận thị, bởi đeo kính sai độ có thể khiến mắt mỏi và tăng độ nhanh hơn.
Ngoài ra, cha mẹ nên điều chỉnh thói quen sinh hoạt của con: đảm bảo ánh sáng học tập đầy đủ, giữ khoảng cách hợp lý khi đọc sách, hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử và đặc biệt khuyến khích trẻ vận động ngoài trời ít nhất 1-2 giờ mỗi ngày.
Sự đồng hành của gia đình chính là yếu tố quyết định. Khi trẻ cảm thấy được thấu hiểu thay vì bị trách mắng, con sẽ hợp tác hơn trong việc đeo kính và chăm sóc mắt.
Cách để không tăng độ cận ở trẻ là những cách nào?
Khi bé bị cận thị, mục tiêu quan trọng nhất không chỉ là nhìn rõ hơn, mà là kiểm soát không để độ tăng quá nhanh. Để đạt được điều này đòi hỏi sự kiên trì và theo dõi lâu dài.
Trước tiên, bạn hãy duy trì khám mắt định kỳ 6 tháng một lần cho trẻ. Việc theo dõi sát giúp phát hiện sớm sự thay đổi và điều chỉnh kịp thời. Đừng chờ đến khi con than mờ mới đưa đi kiểm tra.
Thứ hai, cha mẹ hãy hướng dẫn trẻ áp dụng nguyên tắc nghỉ ngơi cho mắt: sau 20–30 phút học, nên cho trẻ nhìn xa hoặc thư giãn vài phút. Thời gian hoạt động ngoài trời đóng vai trò rất quan trọng, vì ánh sáng tự nhiên giúp làm chậm tiến triển cận thị.
Ngoài ra, chế độ dinh dưỡng đầy đủ vitamin A, omega-3 và lutein cũng hỗ trợ sức khỏe mắt. Tuy không thể chữa khỏi cận thị, nhưng thành phần dinh dưỡng của chúng có thể giúp mắt khỏe và ổn định hơn.
Điều quan trọng nhất là tạo môi trường học tập khoa học và thói quen sinh hoạt cân bằng. Khi bé bị cận thị, sự chủ động của cha mẹ hôm nay sẽ quyết định chất lượng thị lực của con trong tương lai.
Tình trạng bé bị cận thị không còn hiếm gặp, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách. Mỗi sự quan tâm nhỏ hôm nay chính là cách cha mẹ gìn giữ đôi mắt sáng khỏe cho con ngày mai. Phùng Huy Hòa BUTITAN thiết nghĩ, phụ huynh cần dành thời gian thực sự cho con yêu của mình, vì bé xứng đáng.
