Nhiều người chỉ phát hiện mắt mình có vấn đề khi họ thường xuyên nhìn chữ bị nhòe, nhìn đèn bị kéo bóng mà không hiểu vì sao. Thực tế, nếu không nắm rõ nguyên nhân bị loạn thị, nhiều người dễ chủ quan, để mắt mỏi dần, nhìn kém dần mà không biết mình đang sai ở đâu.
Loạn thị là sao?
Loạn thị không đơn giản là nhìn mờ như nhiều người vẫn nghĩ. Người bị loạn thị thường nhìn thấy hình ảnh bị nhòe, kéo bóng, méo cạnh. Những điều đó sẽ càng thể hiện rõ ràng khi bạn nhìn chữ, đèn xe ban đêm, các vật có đường thẳng.
Điều khiến người loạn thị khó chịu là, dù nhìn gần hay nhìn xa, mắt vẫn không thể tập trung hình ảnh một cách trọn vẹn.
Về bản chất, giác mạc hoặc thủy tinh thể của người loạn thị không có hình dạng cong đều. Thay vì cong tròn như quả bóng, bề mặt giác mạc người bị loạn thị giống quả bóng bầu dục. Nó khiến ánh sáng đi vào mắt bị tán xạ nhiều hướng khác nhau. Não nhận tín hiệu không đồng nhất, dẫn đến hình ảnh bị biến dạng.
Phùng Huy Hòa BUTITAN thấy điều đáng lo là rất nhiều người sống chung với loạn thị trong thời gian dài mà không hề biết. Họ chỉ cảm thấy mỏi mắt, nhức đầu, khó tập trung, rồi kết luận do làm việc nhiều hoặc thiếu ngủ. Chính sự chủ quan này khiến nguyên nhân bị loạn thị không được phát hiện sớm, dẫn đến thị lực giảm dần theo thời gian.
Loạn thị có thể xuất hiện đơn độc hoặc đi kèm cận thị, viễn thị. Ở trẻ nhỏ, loạn thị còn khó nhận biết hơn vì các em chưa biết mô tả cảm giác nhìn của mình. Nếu cha mẹ không nhận diện được vấn đề, không hiểu loạn thị là gì, thì rất dễ bỏ lỡ thời điểm vàng để can thiệp cho trẻ.
Nguyên nhân bị loạn thị là gì?
Nguyên nhân bị loạn thị thường đến từ nhiều yếu tố kết hợp, trong đó phổ biến nhất là bẩm sinh. Nhiều người sinh ra đã có giác mạc không đều, nhưng mức độ nhẹ nên không được phát hiện sớm. Theo thời gian, khi nhu cầu nhìn gần, nhìn màn hình tăng lên, loạn thị mới bắt đầu bộc lộ rõ ràng hơn.
Một nguyên nhân dẫn đến loạn thị khác là do chính thói quen sinh hoạt và làm việc kéo dài. Mặc dù thói quen nhìn màn hình liên tục, cúi đầu nhiều, đọc sách trong ánh sáng yếu không trực tiếp gây loạn thị, nhưng nó có thể làm tình trạng loạn thị sẵn có nặng hơn và khó chịu hơn.
Ngoài ra, nguyên nhân bị loạn thị ít người để ý, đó là do chấn thương mắt, phẫu thuật mắt hoặc bệnh lý giác mạc. Tức là những thay đổi vật lý trên bề mặt giác mạc có thể làm cong giác mạc không đều, dẫn đến loạn thị thứ phát.
Ở một số trường hợp, loạn thị tiến triển liên quan đến sự thay đổi của thủy tinh thể theo tuổi. Khi mắt lão hóa, khả năng điều tiết kém đi, các sai lệch khúc xạ trở nên rõ ràng hơn.
Điểm chung của các nguyên nhân bị loạn thị là chúng thường diễn ra âm thầm. Người bệnh không đau, không đỏ mắt, nhưng thị lực cứ giảm dần, gây mệt mỏi cả về thể chất lẫn tinh thần.
Mắt bị loạn thị có thể dẫn đến biến chứng gì?
Loạn thị không khiến mắt hỏng ngay lập tức, nhưng nếu không đeo kính đúng độ, trục loạn thị, thì hậu quả để lại không hề nhỏ. Biến chứng thường gặp nhất là mỏi mắt và nhức đầu mãn tính. Nguyên nhân là do não phải liên tục sửa lỗi hình ảnh, khiến người bệnh dễ căng thẳng, giảm khả năng tập trung.
Loạn thị ở trẻ em không được phát hiện sớm hoàn toàn có thể dẫn đến nhược thị. Khi một mắt nhìn kém hơn, não dần bỏ qua tín hiệu từ mắt đó, khiến thị lực không phát triển đúng tiềm năng, kể cả khi đã đeo kính sau này.
Ở người trưởng thành, loạn thị kéo dài có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Thói quen lái xe ban đêm khó khăn, làm việc với máy tính nhanh mệt, dễ sai sót. Nếu những nguyên nhân bị loạn thị này chưa được xử lý triệt để, thì những bất tiện trên vẫn tiếp tục diễn ra, tạo thành vòng luẩn quẩn khó kiểm soát.
Cách khắc phục mắt bị loạn thị như thế nào?
Phùng Huy Hòa khẳng định khắc phục loạn thị không phải là để chữa khỏi hoàn toàn trong mọi trường hợp. Khắc phục là điều chỉnh làm sao để mắt nhìn rõ và thoải mái nhất. Để ánh sáng hội tụ đúng vào võng mạc, người loạn thị cần đeo kính gọng hoặc kính áp tròng được thiết kế riêng cho loạn thị.
Kính loạn thị không chỉ có độ mà còn có trục, cho nên chúng ta phải đo mắt chính xác. Nếu đeo kính sai trục thì nó có thể khiến mắt mệt hơn cả khi không đeo kính.
Nếu bạn muốn mổ mắt loạn thị thì cần cân nhắc độ mắt có ổn định chưa. Đồng thời quyết định này cần được bác sĩ mắt đánh giá một cách kỹ lưỡng.
Cách phòng ngừa mắt loạn thị là gì?
Không phải mọi trường hợp loạn thị đều phòng ngừa được, đã là loạn thị bẩm sinh thì không thể phòng ngừa. Tuy nhiên, bạn hoàn toàn có thể giảm nguy cơ nặng lên bằng cách chăm sóc mắt đúng cách.
Chăm sóc mắt đúng cách ở đây bao gồm việc khám mắt định kỳ, điều chỉnh ánh sáng khi làm việc, nghỉ ngơi hợp lý và đeo kính đúng độ. Nhiều người cho rằng đây chỉ là những thói quen nhỏ, nhưng chúng lại mang đến hiệu quả lớn.
Thực sự hối tiếc nếu bạn đợi đến khi mắt mỏi rã rời mới đi kiểm tra. Bởi vì lúc đó nguyên nhân bị loạn thị có thể đã ảnh hưởng sâu hơn bạn nghĩ.
Loạn thị không tự nặng lên chỉ trong một ngày, mà nó âm thầm tiến triển từ chính sự chủ quan hằng ngày của bạn. Khi bạn hiểu đúng nguyên nhân bị loạn thị và xử lý sớm, đôi mắt vẫn có cơ hội được bảo vệ, thay vì phải thích nghi trong sự mệt mỏi và bất tiện kéo dài.
