Khi thấy tầm nhìn của con không còn thẳng trục, nhiều cha mẹ bắt đầu hoang mang, lo lắng mà không biết phải làm gì trước. Thực sự mắt lác ở trẻ không chỉ ảnh hưởng đến ngoại hình, nếu phát hiện muộn còn tiềm ẩn nhiều hệ quả lên thị lực.
Mắt lác ở trẻ là gì?
Mắt lác ở trẻ là tình trạng hai mắt không nhìn thẳng hàng, trục nhìn của một hoặc cả hai mắt bị lệch so với nhau. Thay vì cùng hướng về một điểm, một mắt có thể lệch vào trong, lệch ra ngoài, lệch lên trên hoặc xuống dưới. Điều đó khiến hình ảnh truyền về não không đồng nhất, làm rối loạn khả năng nhìn hai mắt phối hợp.
Ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh, hiện tượng mắt nhìn chưa thẳng hoàn toàn có thể xuất hiện thoáng qua do hệ thần kinh và cơ mắt chưa phát triển hoàn chỉnh. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài sau 6 tháng tuổi hoặc xuất hiện rõ ràng hơn theo thời gian, thì đó không còn là sinh lý bình thường.
Điều Phùng Huy Hòa lo lắng ở đây là mắt lác ở trẻ không chỉ là vấn đề thẩm mỹ. Khi một mắt bị lệch, não bộ có xu hướng bỏ qua hình ảnh từ mắt đó để tránh nhìn đôi. Lâu dần, mắt bị lác sẽ giảm chức năng thị giác, dẫn đến nhược thị. Khi đã hình thành nhược thị, việc điều trị trở nên khó khăn hơn rất nhiều.
Nhiều phụ huynh chủ quan vì nghĩ rằng lớn lên con sẽ tự hết hoặc chỉ là nhìn hơi lệch một chút. Nhưng thực tế, nếu không can thiệp đúng cách thì lác mắt không tự khỏi. Việc phát hiện và điều trị sớm có ý nghĩa quyết định đến khả năng phục hồi thị lực và sự tự tin của trẻ sau này.
Mắt lác ở trẻ em là do đâu?
Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến mắt lác ở trẻ và không phải lúc nào cũng do thói quen sinh hoạt như nhiều người vẫn nghĩ.
Nguyên nhân phổ biến nhất là do bất thường trong sự phối hợp của các cơ vận nhãn. Mỗi mắt có sáu cơ điều khiển chuyển động. Khi các cơ này không hoạt động cân bằng hoặc não bộ không điều khiển tốt, mắt sẽ bị lệch trục.
Tật khúc xạ, đặc biệt là viễn thị nặng, cũng là một nguyên nhân quan trọng. Trẻ bị viễn thị phải điều tiết nhiều để nhìn rõ, lâu dần gây lác, thường là lác trong. Đây là dạng lác khá phổ biến và có thể cải thiện tốt nếu phát hiện sớm và đeo kính đúng độ.
Yếu tố di truyền cũng đóng vai trò nhất định. Nếu trong gia đình có người từng bị lác mắt, thì nguy cơ trẻ mắc phải sẽ cao hơn. Ngoài ra, các vấn đề trong thai kỳ, sinh non, thiếu cân, tổn thương thần kinh, chấn thương vùng đầu – mắt cũng có thể là nguyên nhân gây lác.
Một số trường hợp mắt lác ở trẻ xuất hiện sau bệnh lý nặng, sốt cao, co giật hoặc tai nạn. Khi đó, lác có thể là dấu hiệu cảnh báo tổn thương thần kinh và cần được thăm khám sớm.
Mắt lác có chữa được không?
Mắt lác có chữa được không là câu hỏi khiến nhiều cha mẹ trăn trở nhất khi phát hiện mắt lác ở trẻ. Câu trả lời là: tật mắt lác có thể chữa được, đặc biệt nếu phát hiện sớm và can thiệp đúng phương pháp.
Hiệu quả điều trị phụ thuộc rất nhiều vào độ tuổi của trẻ, mức độ lác và nguyên nhân gây lác. Giai đoạn vàng để điều trị lác mắt thường là trước 6-7 tuổi, khi hệ thị giác vẫn đang phát triển mạnh. Ở giai đoạn này, não bộ còn khả năng học lại cách phối hợp hai mắt.
Điều trị có thể bao gồm đeo kính chỉnh tật khúc xạ, che mắt luân phiên để kích thích mắt yếu, tập luyện thị giác hoặc phẫu thuật trong những trường hợp cần thiết. Không phải trẻ nào bị lác cũng cần mổ và mổ cũng không phải là con đường cuối cùng như nhiều người lo sợ.
Quan trọng hơn cả trong hành trình đi tìm lại sự bình thường nhất cho đôi mắt, đó chính là sự kiên trì. Điều trị lác không phải ngày một ngày hai, mà là quá trình cần sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ, phụ huynh và cả chính đứa trẻ đó.
Khi được điều trị đúng và đủ, rất nhiều trẻ không chỉ cải thiện thẩm mỹ mà còn phục hồi tốt chức năng thị giác.
Mổ mắt lác bao lâu thì khỏi?
Với những trường hợp mắt lác ở trẻ cần phẫu thuật, cha mẹ thường lo lắng về thời gian hồi phục và hiệu quả sau mổ.
Phẫu thuật lác mắt là thủ thuật nhằm điều chỉnh lại sự cân bằng của các cơ vận nhãn để hai mắt trở về vị trí thẳng trục. Đây không phải là phẫu thuật vào nhãn cầu hay làm ảnh hưởng trực tiếp đến thị lực, nên mức độ an toàn khá cao khi được thực hiện tại cơ sở chuyên khoa.
Thông thường, sau mổ khoảng 1-2 tuần, mắt sẽ giảm đỏ, giảm cộm và sinh hoạt gần như bình thường. Tuy nhiên, việc khỏi hẳn không chỉ tính bằng thời gian lành vết mổ. Sau phẫu thuật, nhiều trẻ vẫn cần tiếp tục đeo kính, tập thị giác hoặc che mắt để duy trì và cải thiện kết quả lâu dài.
Một số trường hợp có thể cần mổ lại nếu lác tái phát hoặc chưa đạt được sự cân bằng mong muốn. Điều đó không có nghĩa là ca mổ thất bại. Đơn giản là nó phản ánh tính phức tạp của việc phối hợp thị giác ở trẻ em.
Cách chữa mắt lác ở trẻ em tại nhà?
Khi nói đến cách chữa mắt lác ở trẻ em tại nhà, Phùng Huy Hòa muốn bạn cần hiểu rõ: các biện pháp tại nhà không thay thế điều trị y khoa, nhưng chúng lại đóng vai trò hỗ trợ rất quan trọng.
Phụ huynh có thể giúp trẻ tuân thủ việc đeo kính đúng giờ, che mắt theo hướng dẫn của bác sĩ mắt và tạo môi trường sinh hoạt phù hợp. Khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động cần phối hợp tay – mắt như xếp hình, vẽ tranh, ném bóng… giúp kích thích thị giác tự nhiên.
Giữ thời gian sử dụng thiết bị điện tử ở mức hợp lý, đảm bảo ánh sáng tốt khi học tập và cho mắt nghỉ ngơi đều đặn cũng giúp giảm căng thẳng cho hệ thị giác.
Quan trọng nhất là theo dõi sát sự thay đổi của mắt trẻ và tái khám đúng hẹn. Sự đồng hành kiên trì của cha mẹ chính là liều thuốc không thể thiếu trong quá trình điều trị lác mắt.
Mắt lác ở trẻ không phải là dấu chấm hết, mà là lời nhắc để cha mẹ quan tâm và hành động sớm hơn cho đôi mắt của con. Khi được phát hiện kịp thời và điều trị đúng cách, trẻ hoàn toàn có cơ hội nhìn rõ hơn, tự tin hơn và phát triển trọn vẹn như bao đứa trẻ khác.
