Không nhìn rõ xa, nhìn gần cũng mỏi, hình ảnh lúc nào cũng méo nhẹ nhưng khó gọi tên. Đó là cảm giác rất thật, thật nhất của nhiều người mắc tật viễn loạn thị. Phùng Huy Hòa BUTITAN thiết nghĩ bạn cần hiểu đúng bản chất của tật khúc xạ này, để thôi hoang mang và biết cách chăm sóc đôi mắt mình đúng hướng.
Viễn loạn thị là gì?
Viễn loạn thị có thể hiểu đơn giản là tình trạng kết hợp giữa hai tật khúc xạ: viễn thị và loạn thị. Mắt của người bị tật khúc xạ kép này vừa khó nhìn gần do viễn thị, vừa nhìn hình ảnh bị méo, nhòe, không sắc nét ở mọi khoảng cách do loạn thị. Đây là dạng tật khúc xạ phức tạp hơn so với viễn thị hay loạn thị đơn thuần.
Về mặt cấu trúc, viễn loạn xảy ra khi giác mạc hoặc thủy tinh thể không cong đều. Đồng thời trục nhãn cầu ngắn hơn bình thường hoặc khả năng hội tụ ánh sáng kém.
Ánh sáng đi vào mắt không hội tụ chính xác trên võng mạc mà rơi vào nhiều điểm khác nhau phía sau võng mạc. Cho nên hình ảnh não của người bị viễn loạn thị nhận được luôn thiếu độ rõ nét, dù mắt đã cố gắng điều tiết.
Các triệu chứng của tật khúc xạ kép này dễ bị nhầm lẫn với căng thẳng, hay thiếu ngủ.
Ở trẻ em, tật khúc xạ kép này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình phát triển thị giác. Thậm chí dẫn đến nhược thị nếu không được phát hiện sớm.
Ở người lớn, tật này làm giảm chất lượng nhìn, hiệu suất làm việc và khiến mắt nhanh lão hóa hơn.
Nếu hiểu rõ viễn loạn là gì thì bạn nhận ra rằng đây không phải vấn đề nhỏ có thể bỏ qua. Nhưng tin tốt là: nếu được chẩn đoán đúng và điều chỉnh kịp thời, thì viễn loạn hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả.
Viễn loạn thị có bao nhiêu loại?
Để điều trị hiệu quả viễn loạn thị, thì việc phân loại chính xác là rất quan trọng. Trên thực tế, viễn loạn không chỉ có một dạng duy nhất mà được chia thành nhiều loại. Chúng dựa trên mức độ hội tụ ánh sáng trong mắt.
Thứ nhất là viễn loạn đơn. Đây là trường hợp một trục của mắt bị viễn thị, trục còn lại bình thường. Người mắc dạng này thường nhìn mờ theo một hướng nhất định, hình ảnh bị kéo dài hoặc méo nhẹ, nhưng vẫn có thể nhìn rõ hơn ở một số góc nhìn.
Thứ hai là viễn loạn kép. Cả hai trục chính của mắt đều bị viễn thị nhưng ở mức độ khác nhau. Đây là dạng phổ biến hơn và gây khó chịu rõ rệt hơn. Người bệnh thường thấy mờ cả khi nhìn gần lẫn nhìn xa, kèm theo mỏi mắt nhanh.
Ngoài ra, viễn loạn còn được chia thành loạn thị đều và loạn thị không đều. Loạn thị đều thường do giác mạc cong không đều nhưng vẫn có trật tự, dễ điều chỉnh bằng kính. Trong khi đó, loạn thị không đều thường liên quan đến sẹo giác mạc hoặc bệnh lý, thì việc điều chỉnh sẽ phức tạp hơn.
Viễn loạn thị có nguy hiểm không?
Câu trả lời là: viễn loạn không nguy hiểm ngay lập tức, nhưng nếu bỏ qua thì có thể gây hậu quả lâu dài. Điều nguy hiểm nhất của viễn loạn nằm ở chỗ nó diễn tiến âm thầm.
Khi mắt phải liên tục điều tiết để bù trừ, các cơ mắt dễ bị quá tải. Nó dẫn đến mỏi mắt mãn tính, đau đầu kéo dài, giảm khả năng tập trung và hiệu suất làm việc.
Với trẻ em, viễn loạn không được điều chỉnh sớm có thể gây nhược thị. Đây là một tình trạng suy giảm thị lực khó phục hồi khi đã qua giai đoạn phát triển.
Ở người trưởng thành, viễn loạn kéo dài làm mắt nhanh mệt, dễ khô, nhạy cảm với ánh sáng. Nghiêm trọng hơn, nó có thể thúc đẩy quá trình lão hóa mắt sớm hơn.
Rất nhiều người quen sống chung với tình trạng mờ nhòe. Cho đến khi chất lượng cuộc sống bị ảnh hưởng rõ rệt mới đi khám.
Viễn loạn thị không phải nguy hiểm theo kiểu cấp cứu, nhưng chắc chắn là vấn đề không nên và cũng không được chủ quan. Cách đơn giản nhất để tránh những hệ quả không đáng có về sau, chính là phát hiện và điều chỉnh sớm.
Dấu hiệu của tật viễn loạn như thế nào?
Dấu hiệu của viễn loạn thị thường không rõ ràng ngay từ đầu. Khi đọc, làm việc gần, người mắc thường cảm thấy nhìn không thật sắc nét, chữ không rõ viền, hình ảnh hơi nhòe, méo nhẹ.
Mỏi mắt là triệu chứng phổ biến nhất của viễn loạn. Chỉ sau một thời gian ngắn đọc sách, dùng máy tính hay điện thoại, mắt đã thấy căng, nặng, đôi khi kèm đau đầu vùng trán hoặc thái dương. Mặc dù công việc không quá nặng, nhưng một số người còn thấy buồn ngủ, giảm tập trung.
Trẻ em bị viễn loạn thị có thể hay nheo mắt, nghiêng đầu khi nhìn, đọc sách, học tập kém tập trung. Điều nguy hiểm là trẻ nhỏ thường không biết mình nhìn mờ, rất dễ bị bỏ qua.
Nếu bạn thường xuyên có cảm giác nhìn vẫn được nhưng không thoải mái, thì rất có thể đó là dấu hiệu sớm của viễn loạn. Khám mắt định kỳ là cách duy nhất để xác định chính xác.
Nguyên nhân dẫn đến viễn loạn là gì?
Nguyên nhân chính của viễn loạn thường là bẩm sinh. Cấu trúc giác mạc cong không đều kết hợp với trục nhãn cầu ngắn khiến ánh sáng không hội tụ đúng điểm. Yếu tố di truyền cũng đóng vai trò lớn. Nếu trong gia đình có người mắc tật khúc xạ, thì nguy cơ bạn mắc sẽ cao hơn.
Ngoài ra, viễn loạn thị cũng có thể xuất hiện thứ phát do chấn thương mắt, sẹo giác mạc, phẫu thuật mắt hoặc một số bệnh lý giác mạc. Ở người lớn tuổi, sự thay đổi của thủy tinh thể theo thời gian cũng có thể làm lộ rõ viễn loạn tiềm ẩn.
Tuy viễn loạn không phải do dùng điện thoại hay đọc sách sai tư thế gây ra, thế nhưng các thói quen xấu hàng ngày có thể làm triệu chứng nặng hơn và dễ nhận thấy hơn.
Cách điều trị viễn loạn thị ra sao?
Hiện nay, điều trị viễn loạn chủ yếu tập trung vào việc điều chỉnh thị lực để mắt nhìn rõ và thoải mái nhất. Phương pháp phổ biến và an toàn nhất là đeo kính gọng hoặc kính áp tròng được đo chính xác độ viễn và trục loạn.
Tuy nhiên, rất nhiều người ngoài kia vẫn đang lăn tăn về việc đeo kính. Kính không làm mắt yếu đi như nhiều người lo sợ. Ngược lại, kính giúp mắt không phải gồng điều tiết, giảm mỏi và bảo vệ thị lực lâu dài. Với trẻ em, đeo kính đúng độ còn giúp ngăn nguy cơ nhược thị.
Với người trưởng thành đủ điều kiện, một số phương pháp can thiệp như phẫu thuật khúc xạ có thể được cân nhắc sau khi thăm khám kỹ lưỡng. Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp và quyết định cần dựa trên tư vấn chuyên môn.
Quan trọng nhất, điều trị viễn loạn không phải là hết nhanh, mà là lựa chọn giải pháp phù hợp để sống thoải mái, nhìn rõ và bảo vệ đôi mắt bền lâu.
Viễn loạn thị không phải là dấu chấm hết cho đôi mắt, mà là một tình trạng có thể kiểm soát tốt, nếu chúng ta hiểu đúng và điều chỉnh kịp thời. Phùng Huy Hòa BUTITAN khẳng định: khi đôi mắt được chăm sóc đúng cách, thì sự rõ ràng trong tầm nhìn sẽ đến. Và đó cũng chính là sự nhẹ nhõm trong cuộc sống mỗi ngày.
