Phùng Huy Hòa BUTITAN thấy có người cả đời vẫn nhìn thấy cuộc đời này đầy đủ hình khối, nhưng màu sắc thì không, mà không hề hay biết. Y học gọi đó là bị mù màu. Vậy mù màu là sao, vì sao lại xảy ra và dấu hiệu nhận biết như thế nào?
Mù màu là sao?
Mù màu là như thế nào? Hiểu đơn giản, mù màu là tình trạng mắt không phân biệt được một số màu sắc nhất định. Mắt phân biệt không chính xác được màu sắc như người bình thường.
Người bị mù màu không phải là không nhìn thấy gì. Họ cũng không phải lúc nào cũng chỉ thấy trắng, đen như nhiều người vẫn lầm tưởng. Họ vẫn nhìn rõ vật thể, ánh sáng, chuyển động, nhưng màu sắc lại lệch chuẩn.
Nguyên nhân sâu xa nằm ở bộ phận chịu trách nhiệm cảm nhận màu sắc. Đó chính là tế bào nón trong võng mạc. Khi một hoặc nhiều loại tế bào nón hoạt động kém hoặc không hoạt động, não sẽ nhận tín hiệu màu sai lệch.
Đó cũng là lý do người bị mù màu nhầm lẫn giữa các màu quen thuộc như đỏ – xanh lá, xanh dương – tím, vàng – xanh lá…
Phùng Huy Hòa thấy điều đặc biệt là phần lớn người bị mù màu không nhận ra mình có vấn đề. Họ lớn lên, học tập, sinh hoạt với cách nhìn màu như vậy. Họ tin rằng ai cũng nhìn thế giới giống mình. Chỉ khi đi khám mắt, làm bài kiểm tra mù màu hoặc gặp rắc rối trong học tập, công việc, họ mới bàng hoàng nhận ra sự khác biệt.
Vậy mù màu là sao? Mù màu không chỉ là một rối loạn thị giác, mà còn là một khác biệt không nhỏ. Nếu người bị mù màu không chú ý thì rất dễ bỏ qua.
Mù màu thấy được màu gì?
Nhiều người nghĩ mù màu là không thấy màu, nhưng thực ra người bị mù màu vẫn thấy màu sắc, chỉ là không giống người bình thường. Tùy loại mù màu mà cách nhìn màu sẽ khác nhau.
Trong các dạng mù màu, phổ biến nhất là mù màu đỏ – xanh lá. Người mắc dạng này thường thấy hai màu này rất giống nhau. Một trong hai màu bị xỉn đi, chuyển sang nâu, xám. Có người nhìn đèn giao thông nhưng phải dựa vào vị trí đèn thay vì màu.
Một số trường hợp khác là mù màu xanh – vàng. Dạng này làm người bị mù màu dễ nhầm lẫn màu vàng với màu xanh nhạt hoặc trắng.
Hiếm hơn nữa là mù màu toàn phần, cuộc sống của người không may mắc dạng này gần như chỉ còn các sắc độ sáng – tối.
Bạn có thể hiểu mù màu là sao, là cách não tiếp nhận màu sắc khác đi. Và người bị mù màu thường học cách thích nghi rất tốt với điều đó.
Dấu hiệu mù màu là gì?
Dấu hiệu mù màu thường không rõ ràng, nhất là ở trẻ nhỏ. Một số biểu hiện thường gặp là hay nhầm lẫn màu sắc, tô màu sai so với yêu cầu, học màu chậm hoặc tránh các hoạt động liên quan đến màu.
Ở người lớn, mù màu được thể hiện qua việc phối đồ không hợp màu, khó phân biệt màu dây điện, biểu đồ, bản đồ. Nhiều người chỉ thấy hơi khó chứ không nghĩ đó là bệnh.
Điểm đáng chú ý là mù màu không gây đau, không làm giảm thị lực, nên rất dễ bị bỏ qua. Khi hiểu mù màu là sao, bạn sẽ nhận ra rằng việc phát hiện sớm có ý nghĩa rất lớn trong học tập, nghề nghiệp và an toàn sinh hoạt.
Nguyên nhân bị mù màu như thế nào?
Phần lớn trường hợp mù màu là bẩm sinh, do di truyền và thường gặp ở nam giới nhiều hơn nữ. Người bệnh đã mang tình trạng này từ khi sinh ra và không tiến triển nặng hơn theo thời gian.
Ngoài ra, mù màu cũng có thể mắc phải do bệnh lý mắt, tổn thương thần kinh thị giác, tác dụng phụ của thuốc hoặc lão hóa. Trong những trường hợp này, khả năng phân biệt màu có thể thay đổi theo thời gian.
Việc hiểu đúng mù màu là sao giúp phân biệt rõ giữa mù màu bẩm sinh và mù màu mắc phải, từ đó có hướng theo dõi phù hợp.
Đối tượng nào dễ bị mù màu?
Nam giới là nhóm có nguy cơ cao nhất do yếu tố di truyền liên kết nhiễm sắc thể X. Ngoài ra, người có tiền sử gia đình bị mù màu, người mắc bệnh về mắt, thần kinh hoặc thường xuyên tiếp xúc hóa chất độc hại cũng dễ gặp tình trạng này.
Trẻ em là nhóm cần được quan tâm đặc biệt. Vì nếu không phát hiện sớm, mù màu có thể ảnh hưởng đến việc học và tâm lý lâu dài.
Cách kiểm tra mù màu như thế nào?
Cách phổ biến và đơn giản nhất là bài kiểm tra Ishihara. Đó là những hình tròn nhiều chấm màu chứa con số ẩn bên trong. Người bình thường nhìn thấy số rõ ràng, trong khi người bị mù màu sẽ không thấy hoặc thấy sai.
Ngoài ra, kiểm tra chuyên sâu tại cơ sở nhãn khoa giúp xác định chính xác mức độ và loại mù màu. Việc kiểm tra không đau, nhanh và nên thực hiện sớm nếu có nghi ngờ.
Phùng Huy Hòa BUTITAN muốn bạn hiểu rõ mù màu là sao không phải để lo sợ, mà để thấu hiểu và thích nghi đúng cách. Khi được phát hiện sớm và nhìn nhận tích cực, mù màu không phải là vật cản, mà chỉ là một góc nhìn khác về cuộc sống đầy sắc màu này.
