Nhiều người phát hiện mắt mình loạn thị từ rất sớm nhưng lại không biết chính xác loạn thị bẩm sinh là gì, có cần can thiệp hay ‘để vậy cũng được’. Sự mơ hồ này khiến không ít người chủ quan, bỏ lỡ thời điểm chăm sóc thị lực quan trọng nhất.
Loạn thị bẩm sinh là gì?
Loạn thị bẩm sinh là tình trạng mắt bị loạn thị ngay từ khi sinh ra. Nguyên nhân do cấu trúc giác mạc hoặc thủy tinh thể không tròn đều như bình thường. Ánh sáng đi vào mắt không hội tụ tại một điểm trên võng mạc mà bị tán xạ, khiến hình ảnh trở nên mờ, méo hoặc nhòe ở mọi khoảng cách.
Loạn thị bẩm sinh không phải lúc nào cũng biểu hiện rõ ràng ngay từ nhỏ. Có những người lớn lên với đôi mắt không hoàn hảo, nhưng vì đã quen với cách nhìn đó, họ nghĩ rằng ai cũng nhìn thế.
Chỉ đến khi đọc sách lâu bị mỏi mắt, làm việc với máy tính nhanh nhức đầu, lái xe ban đêm thấy đèn bị loang, họ mới bắt đầu thắc mắc loạn thị bẩm sinh là gì và liệu mình có đang gặp vấn đề về thị lực hay không.
Khác với loạn thị mắc phải do chấn thương hay thói quen sinh hoạt, loạn thị bẩm sinh mang tính cấu trúc, nghĩa là hình dạng mắt đã như vậy từ đầu. Nó không phải bệnh lý nguy hiểm, không phải do dùng mắt sai cách và cũng không phải lỗi của người mắc.
Đó là thông tin rất quan trọng, bởi nhiều người, đặc biệt là phụ huynh, thường tự trách mình khi phát hiện trẻ bị loạn thị.
Loạn thị bẩm sinh có thể nhẹ, trung bình hoặc nặng. Mức độ khác nhau sẽ quyết định mức ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập và công việc.
Loạn thị bẩm sinh có nguy hiểm không?
Nếu được phát hiện và theo dõi đúng cách thì loạn thị bẩm sinh không nguy hiểm. Tuy nhiên, điều đáng nói nằm ở đây lại nằm ở chữ ‘nếu’ này.
Tuy loạn thị bẩm sinh không trực tiếp dẫn đến mù lòa hay suy giảm thị lực nghiêm trọng, nhưng nếu không được phát hiện sớm, đặc biệt ở trẻ nhỏ, nó có thể âm thầm ảnh hưởng đến sự phát triển thị giác. Trẻ có thể nhìn mờ nhưng không biết cách diễn đạt, dẫn đến học kém, mất tập trung, thậm chí hình thành nhược thị hay còn gọi là mắt lười.
Với người trưởng thành, loạn thị bẩm sinh không được điều chỉnh có thể gây ra một loạt khó chịu kéo dài: nhức đầu dai dẳng, mỏi mắt, giảm hiệu suất làm việc, mất tự tin khi lái xe, khi làm việc cần độ chính xác cao. Những hệ quả này tuy không nguy hiểm theo nghĩa y khoa cấp tính, nhưng lại ảnh hưởng rõ rệt đến chất lượng sống.
Phùng Huy Hòa muốn bạn đừng quá lo lắng, bởi vì có rất nhiều người bị loạn thị bẩm sinh vẫn học tập, làm việc, thậm chí chơi thể thao ở mức cao. Miễn là họ được kiểm tra thị lực định kỳ và có phương án điều chỉnh phù hợp.
Dấu hiệu của loạn thị bẩm sinh là gì?
Một trong những dấu hiệu phổ biến nhất của loạn bẩm sinh là: dù nhìn gần hay xa đều mờ mờ, méo hình. Chữ viết có thể bị nhòe, các đường thẳng trông như cong nhẹ, dù đã nheo mắt nhưng hình ảnh vẫn không đủ sắc nét. Đó là lý do một số người vô thức nghiêng đầu, dụi mắt để nhìn rõ hơn mà không hiểu vì sao.
Ngoài ra, sau khi đọc sách, dùng điện thoại, máy tính, làm việc cần tập trung cao, mắt người bị loạn thị bẩm sinh thường thấy mỏi, nhức đầu. Cảm giác căng tức vùng trán và hốc mắt lặp đi lặp lại là dấu hiệu rất điển hình.
Ở trẻ em, dấu hiệu bị loạn thị thường là hay dụi mắt, chớp mắt liên tục, ngồi sát sách vở, màn hình, kêu than nhức đầu nhưng không rõ nguyên nhân. Rất nhiều phụ huynh chỉ nghĩ con lười học mà không biết gốc rễ vấn đề nằm ở thị lực.
Nguyên nhân gây loạn thị bẩm sinh do đâu?
Nguyên nhân cốt lõi của loạn thị bẩm sinh nằm ở yếu tố di truyền và cấu trúc mắt. Khi sinh ra, giác mạc hoặc thủy tinh thể không có hình dạng tròn đều, khiến ánh sáng không thể hội tụ chính xác.
Nếu trong gia đình có người bị loạn thị, cận thị hoặc các tật khúc xạ khác, thì nguy cơ trẻ sinh ra bị loạn thị bẩm sinh sẽ khá cao. Đây là yếu tố tự nhiên, không thể phòng tránh hoàn toàn và cũng không liên quan đến việc mẹ bầu dùng điện thoại hay đọc sách nhiều như nhiều lời đồn đoán.
Ngoài ra, sự phát triển không đồng đều của mắt trong giai đoạn thai kỳ cũng có thể góp phần hình thành loạn thị. Điều quan trọng Phùng Huy Hòa cần nhấn mạnh là: loạn thị bẩm sinh không phải lỗi của cha mẹ và cũng không phải do thói quen xấu sau sinh.
Khi hiểu đúng loạn thị bẩm sinh là gì, người đọc thường cảm thấy nhẹ lòng hơn, bởi họ nhận ra rằng điều này không phải do mình làm sai, mà đơn giản là một đặc điểm sinh học cần được theo dõi.
Loạn thị bẩm sinh có chữa được không?
Loạn thị bẩm sinh không thể chữa khỏi hoàn toàn theo nghĩa thay đổi cấu trúc tự nhiên của mắt, nhưng vẫn có thể kiểm soát và cải thiện chất lượng nhìn.
Trẻ bị loạn bẩm sinh được đeo kính sẽ giúp mắt phát triển thị giác tốt hơn, hạn chế nguy cơ nhược thị. Người trưởng thành có thể lựa chọn đeo kính gọng, kính áp tròng để nhìn rõ hơn, giảm mỏi mắt và cải thiện sinh hoạt hàng ngày.
Bàn đến đây, một số người lại tiếp tục thắc mắc về phẫu thuật loạn thị. Trên thực tế, không phải ai bị loạn thị bẩm sinh cũng phù hợp để can thiệp bằng laser. Lựa chọn này cần đánh giá kỹ lưỡng và chỉ nên thực hiện khi đủ điều kiện y khoa.
Quan trọng nhất vẫn là hiểu rõ loạn thị bẩm sinh là gì để không kỳ vọng sai, nhưng cũng không bi quan. Bạn không cần chữa khỏi để sống tốt, bạn chỉ cần nhìn rõ và sống thoải mái.
Cách khắc phục mắt bị loạn thị bẩm sinh như thế nào?
Với câu hỏi loạn thị bẩm sinh có cần đeo kính không, câu trả lời là: phần lớn trường hợp là có, nhất là khi loạn thị ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập hoặc công việc của người mắc phải.
Kính gọng là giải pháp phổ biến và an toàn nhất, giúp điều chỉnh đường đi của ánh sáng để hình ảnh hội tụ đúng trên võng mạc. Kính áp tròng cũng là lựa chọn cho người trưởng thành, nhưng cần tuân thủ vệ sinh nghiêm ngặt.
Điều quan trọng không nằm ở việc có đeo kính hay không, mà là đeo đúng kính, đúng độ và đúng thời điểm. Nhiều người đeo kính sai độ hoặc ngại đeo vì thẩm mỹ, dẫn đến mỏi mắt kéo dài và khó chịu không đáng có.
Khi hiểu loạn thị bẩm sinh là gì, bạn sẽ thấy việc đeo kính không phải dấu hiệu của yếu kém, mà là cách bạn chăm sóc bản thân một cách thông minh, khôn ngoan.
Cách chăm sóc mắt loạn bẩm sinh ra sao?
Tuy việc chăm sóc mắt loạn thị bẩm sinh không quá phức tạp, nhưng nó đòi hỏi ở bạn sự đều đặn và lắng nghe cơ thể mình.
Những điều cơ bản nhưng cực kỳ quan trọng để bạn có thể chăm sóc đôi mắt của mình, đó là: khám mắt định kỳ, nghỉ ngơi hợp lý khi dùng thiết bị điện tử, đảm bảo ánh sáng khi học tập và làm việc.
Ngoài ra, ngủ đủ giấc, ăn uống cân bằng, hạn chế dụi mắt và không cố làm việc khi mắt đã quá mỏi cũng sẽ giúp bạn giảm đáng kể cảm giác khó chịu. Quan trọng hơn cả là chúng ta tuyệt đối đừng chủ quan chỉ vì đã quen với việc nhìn mờ.
Thay vì phớt lờ những tín hiệu nhỏ nhưng lặp đi lặp lại, Phùng Huy Hòa khuyên bạn hãy tìm hiểu thật rõ loạn thị bẩm sinh là gì để biết cách đối xử với đôi mắt mình bằng sự kiên nhẫn và tôn trọng.
Sau cùng, điều quan trọng không nằm ở chuyện mắt bạn có loạn thị hay không, mà ở chỗ bạn có hiểu đúng loạn thị bẩm sinh là gì để đưa ra quyết định phù hợp cho đôi mắt của mình. Khi đã rõ bản chất, loạn thị không còn là vấn đề mơ hồ gây lo lắng, mà chỉ là một đặc điểm thị lực cần được kiểm soát, chăm sóc đúng cách.
