Không ít bậc phụ huynh bàng hoàng khi biết con mình bị cận ngay từ trong bụng mẹ. Câu hỏi cận thị bẩm sinh là do đâu, có can thiệp được hay không. Chúng không chỉ là thắc mắc y khoa mà còn là nỗi lo rất thật về tương lai trẻ.
Cận thị bẩm sinh là gì?
Cận thị bẩm sinh là tình trạng trẻ đã bị cận ngay từ khi sinh ra. Hoặc tình trạng này đã xuất hiện rất sớm trong những năm đầu đời. Cận bẩm sinh khác hoàn toàn với cận học đường phát triển dần theo thời gian.
Nhiều cha mẹ thường nhầm lẫn, cho rằng con nhìn kém là do dùng điện thoại sớm. Nhưng thực tế cận thị bẩm sinh là do cấu trúc mắt đã bất thường ngay từ đầu.
Ở trẻ bị cận bẩm sinh, trục nhãn cầu thường dài hơn bình thường. Giác mạc, thủy tinh thể có độ cong quá lớn. Điều này khiến hình ảnh không hội tụ đúng lên võng mạc mà nằm phía trước. Chúng làm trẻ nhìn xa mờ ngay cả khi chưa đi học.
Điểm đáng lo là cận thị bẩm sinh thường tiến triển nhanh hơn cận mắc phải. Nó phát triển mạnh nhất trong giai đoạn trẻ từ 0-6 tuổi. Trẻ không thể diễn đạt rõ việc nhìn mờ, nên bệnh dễ bị bỏ sót nếu cha mẹ không tinh ý.
Điều đáng lo, cận bẩm sinh không đơn thuần là đeo kính là xong. Nó có thể đi kèm các vấn đề khác như nhược thị, lác mắt, đáy mắt yếu. Vì vậy, cha mẹ cần bình tĩnh hiểu đúng bản chất cận thị bẩm sinh. Nó là do yếu tố bẩm sinh trong cấu trúc mắt, không phải lỗi do trẻ hay cha mẹ. Đây là bước đầu để chúng ta hỗ trợ trẻ được điều trị đúng hướng và bền vững.
Nguyên nhân cận thị bẩm sinh là do đâu?
Nói một cách thẳng thắn và khoa học, cận thị bẩm sinh là do yếu tố di truyền và bất thường phát triển của mắt trong thai kỳ. Đây là nguyên nhân cốt lõi, không thể quy trách nhiệm cho thói quen sinh hoạt sau sinh.
Thứ nhất, di truyền đóng vai trò rất lớn.
Nếu cha hoặc mẹ bị cận nặng, đặc biệt là cận từ sớm, thì nguy cơ con bị cận bẩm sinh cao hơn nhiều lần. Gen ảnh hưởng trực tiếp đến chiều dài trục nhãn cầu và khả năng điều tiết của mắt.
Thứ hai, rối loạn phát triển mắt khi còn trong bụng mẹ.
Trong quá trình mang thai, nếu thai nhi thiếu dưỡng chất, mẹ mắc bệnh chuyển hóa, nhiễm trùng hoặc dùng thuốc không phù hợp, thì cấu trúc mắt của bé có thể phát triển không hoàn chỉnh.
Ngoài ra, một số trẻ sinh non, nhẹ cân, nguy cơ cao bị cận thị sớm là rất cao. Điều này cho thấy cận thị bẩm sinh là do sự chưa hoàn thiện của hệ thống thị giác. Chứ nguyên nhân không phải do trẻ xem tivi nhiều.
Thay vì tự trách bản thân mình, cha mẹ nên đối mặt chính xác vào nguyên nhân. Từ đó, cha mẹ tập trung vào việc theo dõi, can thiệp sớm. Bởi đó là yếu tố quyết định chất lượng thị lực lâu dài của trẻ sau này.
Dấu hiệu nhận biết cận thị bẩm sinh như thế nào?
Cận thị bẩm sinh khó nhận biết hơn cận thị thông thường. Vì sao? Vì trẻ chưa biết nói hoặc chưa biết mô tả cảm giác nhìn mờ. Tuy nhiên, nếu cha mẹ đủ tinh ý thì cơ thể trẻ luôn có cách lên tiếng.
Trẻ thường không chú ý đến đồ vật ở xa, chỉ phản ứng với vật ở rất gần. Khi lớn hơn một chút, trẻ có xu hướng dí sát đồ chơi, sách tranh vào mặt hoặc cúi đầu rất thấp khi vẽ.
Một dấu hiệu khác: trẻ hay nheo mắt, nghiêng đầu hoặc quay mặt sang một bên để nhìn rõ hơn. Đây là phản xạ tự nhiên của mắt khi hình ảnh bị mờ.
Nhiều trẻ cận bẩm sinh còn dễ va chạm, kém định hướng không gian, hay vấp ngã khi di chuyển. Những biểu hiện này không phải do vụng về mà vì mắt không nhìn rõ để định vị khoảng cách.
Cận thị bẩm sinh là do yếu tố bên trong mắt. Việc phát hiện sớm không giúp chữa khỏi hoàn toàn. Thế nhưng chắc chắn điều đó sẽ giúp chúng ta có thể ngăn chặn biến chứng nguy hiểm về sau.
Cận bẩm sinh có mổ được không?
Đây là câu hỏi mà rất nhiều người hy vọng câu trả lời là CÓ. Thế nhưng câu trả lời thực tế lại khiến một số người thất vọng. Cận thị bẩm sinh là do cấu trúc mắt phát triển bất thường. Vì vậy không phải trường hợp nào cũng có thể mổ.
Phẫu thuật cận thị bằng phương pháp LASIK, SMILE…chỉ phù hợp khi độ cận đã ổn định. Người cận bẩm sinh không bị nhược thị nặng. Võng mạc và giác mạc đủ điều kiện phẫu thuật cận thị.
Với cận bẩm sinh, đa số trẻ không đủ điều kiện mổ sớm vì mắt còn đang phát triển và nguy cơ biến chứng cao. Ngay cả khi trưởng thành, việc mổ cũng cần được đánh giá rất kỹ trước khi tiến hành.
Phùng Huy Hòa BUTITAN muốn bạn hiểu rõ giới hạn của phẫu thuật để không đặt kỳ vọng sai lầm. Mổ mắt cận chỉ giúp bỏ kính, không làm thay đổi bản chất cấu trúc mắt yếu.
Cận bẩm sinh có chữa được không?
Tuy cận bẩm sinh không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng có thể kiểm soát rất tốt. Vì cận thị bẩm sinh là do yếu tố bẩm sinh, nên không có cách nào đưa mắt về trạng thái hoàn toàn bình thường như chưa từng bị cận.
Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với bi quan, nên cha mẹ đừng quá lo lắng.
Chúng ta cần bình tĩnh hỗ trợ trẻ đeo kính đúng độ, theo dõi định kỳ. Đồng thời kết hợp các phương pháp kiểm soát cận để có thể giúp trẻ nhìn rõ hơn. Giảm nguy cơ tăng độ nhanh, tránh biến chứng nguy hiểm mới là điều quan trọng.
Thực tế cho thấy, trẻ được can thiệp sớm có thể duy trì thị lực ổn định đến khi trưởng thành. Cho nên, cha mẹ đừng vì thương con mà lo lắng quá mức cần thiết.
Có cách nào làm giảm độ cận thị bẩm sinh không?
Giảm độ cận hoàn toàn là điều khó, thậm chí nếu nói thẳng là không. Tuy nhiên, việc làm chậm tiến triển và bảo vệ thị lực là điều hoàn toàn khả thi. Điều quan trọng là chúng ta cần thực hiện kiên trì và đúng hướng.
Đeo kính đúng độ, theo dõi mắt định kỳ, tăng thời gian hoạt động ngoài trời, hạn chế nhìn gần kéo dài. Đó chính là những giải pháp thực tế, bất kỳ phụ huynh nào cũng có thể hỗ trợ con mình.
Nếu hiểu rõ cận thị bẩm sinh là do yếu tố bẩm sinh, thì bạn sẽ không chạy theo những phương pháp chữa khỏi thần tốc. Điều quan trọng nhất bây giờ là tập trung vào giải pháp lâu dài, an toàn cho đôi mắt.
Phùng Huy Hòa BUTITAN mong muốn cha mẹ hiểu đúng bản chất cận thị bẩm sinh là do đâu để bớt lo lắng và tránh những kỳ vọng sai lầm. Dù không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng với sự theo dõi và chăm sóc đúng cách, đôi mắt vẫn có thể đồng hành khỏe mạnh cùng con bạn suốt cuộc đời.
