Nhiều người chỉ giật mình khi bảng chữ trước mặt bắt đầu nhòe đi, nhưng lại chưa từng thật sự tìm hiểu nguyên nhân cận thị bắt đầu từ đâu. Phùng Huy Hòa BUTITAN cho rằng việc hiểu đúng nguyên nhân và cách kiểm soát độ cận không chỉ giúp bạn nhìn rõ hơn hôm nay, mà còn bảo vệ đôi mắt cho nhiều năm sau.
Nguyên nhân cận thị là gì?
Nói một cách dễ hiểu, cận thị xảy ra khi hình ảnh không hội tụ đúng trên võng mạc mà nằm phía trước nó, khiến bạn nhìn xa bị mờ. Thế nhưng nguyên nhân cận thị không chỉ gói gọn trong một yếu tố đơn lẻ.
Yếu tố di truyền đóng vai trò khá rõ ràng. Nếu cả bố và mẹ đều cận thị, nguy cơ con cái mắc cận cao hơn so với bình thường. Tuy nhiên, di truyền không phải bản án bắt buộc. Môi trường sống và thói quen sinh hoạt mới là phần tác động mạnh mẽ trong xã hội hiện đại.
Trẻ em và người trẻ ngày nay dành hàng giờ trước màn hình điện thoại, máy tính, học tập ở khoảng cách gần nhưng lại thiếu thời gian hoạt động ngoài trời.
Khi mắt liên tục phải điều tiết để nhìn gần, nhãn cầu có xu hướng dài ra theo thời gian. Chính sự thay đổi cấu trúc này là một trong những nguyên nhân cận thị quan trọng nhất.
Ánh sáng không đủ, tư thế ngồi học sai, đọc sách khi nằm, sử dụng thiết bị trong bóng tối… cũng góp phần làm mắt mệt mỏi kéo dài. Ban đầu chỉ là mỏi mắt thoáng qua, nhưng nếu lặp lại mỗi ngày, nguy cơ tăng độ cận là điều khó tránh.
Điều đáng suy nghĩ là cận thị không xảy ra trong một đêm. Nó âm thầm tiến triển qua từng thói quen nhỏ. Chúng ta cần hiểu rõ nguyên nhân cận thị chính. Bởi vì đó chính là bước đầu tiên để bạn kiểm soát nó thay vì để nó kiểm soát mình.
Dấu hiệu mắt cận như thế nào?
Nhiều người không nhận ra mình cận cho đến khi phải nheo mắt để nhìn rõ biển số xe hay chữ trên bảng. Dấu hiệu cận thị thường xuất hiện âm thầm, dễ bị bỏ qua.
Biểu hiện phổ biến nhất là nhìn xa mờ nhưng nhìn gần vẫn rõ. Bạn có thể thấy khó khăn khi xem phim ở rạp, đọc bảng trong lớp học hoặc nhìn vật ở khoảng cách xa. Lâu dần, bạn có thói quen nheo mắt để cố gắng làm hình ảnh rõ hơn, đây là phản xạ tự nhiên khi mắt cố gắng điều chỉnh tiêu điểm.
Ngoài ra, người cận thị thường dễ mỏi mắt, nhức đầu vùng trán hoặc thái dương sau khi tập trung lâu. Trẻ em có thể ngồi sát tivi, cúi sát vở khi viết mà không nhận ra đó là dấu hiệu bất thường.
Những biểu hiện này thường liên quan mật thiết đến nguyên nhân cận thị như học tập quá gần, dùng thiết bị điện tử nhiều giờ liên tục.
Một dấu hiệu khác ít được chú ý là chảy nước mắt nhẹ hoặc nhạy cảm với ánh sáng khi ra ngoài trời. Mắt phải làm việc nhiều hơn để lấy nét nên dễ mệt mỏi.
Điều quan trọng nhất là chúng ta đừng đợi đến khi thị lực giảm rõ rệt mới kiểm tra. Nếu bạn nhận thấy mình thường xuyên phải nheo mắt, nhìn xa khó hơn trước, đó có thể là lúc nên đi khám.
Việc nhận biết sớm giúp bạn can thiệp kịp thời, thay đổi thói quen và từ đó hạn chế tác động tiêu cực của những nguyên nhân cận thị đang âm thầm diễn ra mỗi ngày.
Nguyên nhân cận thị đã rõ vậy cách khắc phục cận thị ra sao?
Khi đã được chẩn đoán cận thị, điều nhiều người quan tâm là: có chữa khỏi hoàn toàn được không? Thực tế, cận thị do cấu trúc nhãn cầu dài ra thường không thể tự hết, nhưng hoàn toàn có thể được kiểm soát và cải thiện chất lượng thị giác.
Giải pháp phổ biến nhất là đeo kính gọng đúng độ. Đeo kính không làm tăng độ như nhiều người lầm tưởng, ngược lại còn giúp mắt giảm điều tiết quá mức. Kính áp tròng cũng là lựa chọn phù hợp với người trưởng thành nếu biết cách sử dụng an toàn.
Trong một số trường hợp, phẫu thuật khúc xạ như LASIK có thể giúp loại bỏ phụ thuộc vào kính. Tuy nhiên, phương pháp này cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá kỹ lưỡng về độ tuổi, độ cận và tình trạng giác mạc.
Bên cạnh đó, thay đổi thói quen sinh hoạt vẫn rất quan trọng. Dù đã đeo kính hay phẫu thuật, nếu không điều chỉnh những nguyên nhân cận thị từ môi trường và lối sống, độ cận vẫn có thể tăng.
Quan trọng nhất không phải là tìm cách xóa cận thị ngay lập tức, mà là chọn giải pháp phù hợp với độ tuổi, công việc và tình trạng mắt của mình. Chủ động kiểm soát thị lực giúp bạn sống thoải mái hơn, tự tin hơn trong học tập và công việc.
Cách để không tăng độ cận là gì?
Ngăn độ cận tăng thêm là mục tiêu thực tế và khả thi hơn việc mong cận tự biến mất. Để làm được điều này, bạn cần tác động trực tiếp vào những nguyên nhân cận thị có thể thay đổi.
Đầu tiên, bạn hãy áp dụng quy tắc 20-20-20. Ý nghĩa của phương pháp này là cứ sau 20 phút nhìn gần, nhìn ra xa khoảng 20 feet trong ít nhất 20 giây. Thói quen nhỏ này giúp cơ điều tiết được nghỉ ngơi, hạn chế tình trạng căng kéo kéo dài.
Tăng thời gian hoạt động ngoài trời cũng rất quan trọng, đặc biệt ở trẻ em. Ánh sáng tự nhiên và việc nhìn xa thường xuyên giúp làm chậm quá trình dài ra của nhãn cầu.
Đảm bảo bàn học đủ ánh sáng, ngồi thẳng lưng, giữ khoảng cách từ mắt đến sách khoảng 30-35 cm. Tránh dùng điện thoại trong bóng tối hoặc trước khi ngủ.
Khám mắt định kỳ 6 tháng đến 1 năm/lần để điều chỉnh kính đúng độ. Đeo kính sai độ có thể khiến mắt phải điều tiết nhiều hơn, gián tiếp làm tăng độ cận.
Hiểu rõ và kiểm soát nguyên nhân cận thị không phải là điều quá phức tạp. Đó là những thay đổi nhỏ nhưng bền bỉ mỗi ngày. Và chính sự kiên trì đó sẽ giúp bạn giữ thị lực ổn định lâu dài.
Phùng Huy Hòa BUTITAN cho rằng việc hiểu đúng nguyên nhân cận thị không chỉ giúp bạn biết vì sao mắt mình mờ đi, mà còn cho bạn cơ hội chủ động bảo vệ thị lực. Đôi mắt sáng khỏe hôm nay là kết quả của những thói quen đúng đắn bạn chọn ngay từ bây giờ, ngay hôm nay.
