Cận thị không xảy đến trong một ngày, mà âm thầm tích tụ qua từng thói quen nhỏ chúng ta thường bỏ qua. Khi nhìn lại, nhiều người mới giật mình tự hỏi cận thị nguyên nhân do đâu và liệu đôi mắt của mình còn có thể cứu vãn hay không.
Cận thị nguyên nhân do đâu?
Rất nhiều người khi biết bản thân bị cận thị thường tự trách bản thân vì xem điện thoại nhiều, nhưng thực tế cận thị nguyên nhân không đơn giản chỉ nằm ở một yếu tố duy nhất. Đó là sự cộng hưởng kéo dài giữa di truyền, môi trường sống và cách chúng ta đối xử với chính đôi mắt mỗi ngày.
Nguyên nhân dẫn đến cận thị đóng vai trò nền tảng đó chính là yếu tố di truyền. Nếu cha hoặc mẹ bị cận, thì nguy cơ con cái mắc cận thị cao hơn rõ rệt.
Tuy nhiên, di truyền chỉ là yếu tố mồi lửa, còn việc cận nặng hay nhẹ lại phụ thuộc rất nhiều vào thói quen sinh hoạt sau này. Có những người sinh ra đã có nguy cơ, nhưng biết bảo vệ mắt nên độ cận tăng chậm; ngược lại, nhiều người không có tiền sử gia đình nhưng vẫn cận sớm vì lối sống thiếu khoa học.
Một trong những nguyên nhân cận thị phổ biến khác đến từ áp lực học tập và làm việc trong thời gian dài. Nếu bạn đọc sách, học bài, sử dụng máy tính hoặc điện thoại liên tục mà không cho mắt nghỉ ngơi, thì điều đó đồng nghĩa nhãn cầu phải điều tiết quá mức. Theo thời gian, trục nhãn cầu dài ra, hình ảnh không còn hội tụ đúng trên võng mạc và cận thị bắt đầu xuất hiện.
Ngoài ra, môi trường ánh sáng kém cũng âm thầm bào mòn thị lực. Học tập trong phòng thiếu sáng, ánh sáng không đều, hoặc ngược lại là ánh sáng xanh mạnh từ màn hình điện tử… Tất cả chúng đều gây căng thẳng lên mắt.
Đáng nói hơn, cuộc sống tất bật, vội vã, thói quen sinh hoạt ngoài trời của nhiều người ngày càng ít đi. Đó là nguyên nhân khiến mắt không được tiếp xúc đủ với ánh sáng tự nhiên. Trong khi đó, chính ánh sáng tự nhiên là yếu tố đã được chứng minh có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát cận thị.
Cuối cùng, cận thị nguyên nhân còn đến từ chính sự chủ quan. Khi mắt bắt đầu mờ, nhiều người cố nheo mắt cho quen, trì hoãn việc khám mắt, vô tình khiến độ cận tăng nhanh hơn mà không hay biết.
Triệu chứng bị cận như thế nào?
Cận thị hiếm khi xuất hiện một cách ồn ào. Nó đến rất lặng lẽ, đủ để người trong cuộc quen dần mà không nhận ra mình đang nhìn thế giới qua một lớp sương mỏng. Nhưng nếu hiểu rõ triệu chứng thì bạn sẽ sớm nhận diện cận thị nguyên nhân và can thiệp kịp thời.
Dấu hiệu cận thị dễ nhận thấy nhất là nhìn xa không còn rõ như trước. Bảng viết trong lớp học, biển báo ngoài đường hay khuôn mặt người đối diện ở khoảng cách xa bắt đầu mờ dần. Nhiều người vô thức nheo mắt để nhìn rõ hơn, nhưng chính hành động này lại khiến mắt mỏi và đau đầu nhiều hơn.
Một triệu chứng khác thường bị xem nhẹ là cảm giác mệt mỏi ở mắt. Sau vài giờ học tập hay làm việc, mắt cay, khô, thậm chí nhức sâu trong hốc mắt. Đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy mắt đang phải điều tiết quá sức, hệ quả trực tiếp của cận thị nguyên nhân liên quan đến nhìn gần kéo dài.
Không ít người còn gặp tình trạng đau đầu âm ỉ, đặc biệt là vùng trán và thái dương. Cơn đau này không dữ dội nhưng dai dẳng, khiến hiệu suất học tập và làm việc giảm sút. Nhiều người lầm tưởng do stress, trong khi gốc rễ lại nằm ở thị lực đang suy giảm.
Ở trẻ em và học sinh, triệu chứng cận thị còn thể hiện qua hành vi: ngồi sát màn hình, cúi sát vở, hay than mỏi mắt nhưng không diễn đạt rõ. Nếu không được chú ý, thì cận thị nguyên nhân sẽ tiếp tục âm thầm tác động, khiến độ cận tăng nhanh theo từng năm học.
Cách khắc phục cận thị ra sao?
Khi đã bị cận, điều nhiều người lo lắng nhất là liệu có hết cận được hay không. Thực tế, khắc phục cận thị không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc đưa mắt trở về như ban đầu, mà quan trọng hơn là kiểm soát tốt cận thị nguyên nhân và hạn chế biến chứng về sau.
Giải pháp phổ biến và an toàn nhất hiện nay vẫn là đeo kính đúng độ. Một cặp kính phù hợp không chỉ giúp nhìn rõ mà còn giảm áp lực điều tiết cho mắt. Điều quan trọng là bạn phải khám mắt định kỳ, tránh đeo kính sai độ. Bởi vì đeo kính sai độ là một trong những nguyên nhân khiến cận thị tiến triển nhanh hơn.
Bên cạnh kính gọng, kính áp tròng hoặc kính Ortho-K cũng là lựa chọn lý tưởng đối với một số người. Tuy nhiên, các phương pháp đó đòi hỏi tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn của chuyên gia. Bởi nếu sử dụng sai cách, thì cận thị nguyên nhân sẽ không được giải quyết mà còn tiềm ẩn rủi ro đến mắt.
Với người trưởng thành, phẫu thuật cận thị có thể là một hướng đi khá lý tưởng. Dù vậy, lựa chọn mổ mắt cận chỉ phù hợp khi độ cận ổn định và mắt đủ điều kiện. Quan trọng hơn, nếu sau phẫu thuật bạn vẫn giữ thói quen xấu, thì cận thị hoặc các vấn đề thị lực khác vẫn có thể quay lại.
Song song với các biện pháp trên, Phùng Huy Hòa BUTITAN cho rằng việc thay đổi lối sống là yếu tố không thể thiếu. Mỗi người cần cho mắt được nghỉ ngơi đúng cách, tăng thời gian hoạt động ngoài trời và cải thiện dinh dưỡng cho mắt. Chính những điều này mới là cách xử lý tận gốc cận thị nguyên nhân, giúp việc khắc phục cận thị đạt hiệu quả bền vững hơn.
Cách để không tăng độ cận như thế nào?
Tuy ngăn cận thị tăng độ không phải là việc quá phức tạp, nhưng đòi hỏi sự kiên trì và ý thức mỗi ngày ở mỗi người. Khi hiểu rõ cận thị nguyên nhân, bạn sẽ nhận ra rằng đôi mắt cần được đối xử tử tế hơn, không chỉ khi đã mờ đi.
Bạn đã tập cho mắt thói quen nghỉ ngơi đúng nhịp chưa? Quy tắc 20-20-20 là một ví dụ cực kỳ đơn giản và rất dễ thực hiện. Cứ mỗi 20 phút nhìn gần, bạn hãy nhìn ra xa 20 feet, tức là khoảng 6 mét, trong 20 giây. Khoảng nghỉ ngắn đó giúp mắt thở và giảm áp lực điều tiết tích tụ.
Ánh sáng cũng là một trong những yếu tố then chốt. Bạn cần học tập và làm việc trong môi trường đủ sáng, tránh vừa nằm vừa xem điện thoại hay đọc sách trong bóng tối. Đó là cách trực tiếp để hạn chế cận thị nguyên nhân xuất phát từ thói quen sinh hoạt sai.
Việc dành thời gian cho các hoạt động ngoài trời cũng mang lại lợi ích rõ rệt. Ánh sáng tự nhiên giúp điều hòa sự phát triển của nhãn cầu, đặc biệt quan trọng với trẻ em và thanh thiếu niên. Chỉ cần 1-2 giờ mỗi ngày cũng đã tạo ra sự khác biệt lớn cho thị lực.
Cuối cùng, Phùng Huy Hòa khuyên bạn đừng bao giờ quên khám mắt định kỳ. Việc theo dõi độ cận giúp chúng ta phát hiện sớm sự thay đổi của thị lực và điều chỉnh kịp thời.
Nếu bạn hiểu rõ cận thị nguyên nhân và bắt đầu thay đổi từ những thói quen nhỏ nhất, thì cận thị không phải là điều không thể kiểm soát. Chăm sóc đôi mắt hôm nay chính là cách bạn giữ lại sự rõ ràng và chất lượng cuộc sống cho tương lai.
