Nhiều người cảm thấy mắt mờ, nhức đầu nhưng rồi cho qua, mà không biết rằng đó có thể là dấu hiệu của loạn thị. Vậy bị loạn thị là gì và điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta tiếp tục bỏ qua? Bài viết này Phùng Huy Hòa BUTITAN sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất vấn đề, để bảo vệ đôi mắt trước khi quá muộn.
Bị loạn thị là gì?
Bị loạn thị là gì? Bạn có thể hiểu đơn giản, đó là tình trạng mắt không thể hội tụ ánh sáng về một điểm duy nhất trên võng mạc. Nó khiến hình ảnh nhìn thấy bị mờ, nhòe, méo mó ở cả gần lẫn xa.
Nếu ở cận thị hay viễn thị, hình ảnh chỉ mờ ở một khoảng cách nhất định, thì ở loạn thị, người bệnh khó nhìn rõ trong hầu hết mọi tình huống.
Nguyên nhân gây loạn thị cốt lõi nằm ở hình dạng giác mạc hoặc thủy tinh thể không đều, giống như một quả bóng bầu dục thay vì tròn đều.
Khi ánh sáng đi vào mắt, nó bị bẻ cong không đồng nhất, tạo ra nhiều tiêu điểm khác nhau. Não bộ phải liên tục chỉnh sửa hình ảnh, dẫn đến mỏi mắt, nhức đầu và giảm khả năng tập trung.
Điều đáng nói là rất nhiều người sống chung với loạn thị mà không hề biết. Họ quen với việc nhìn mờ, quen với cảm giác căng mắt và cho rằng đó là bình thường.
Đặc biệt ở trẻ em, loạn thị có thể âm thầm ảnh hưởng đến việc học, khả năng đọc, viết, thậm chí làm giảm sự tự tin vì luôn cảm thấy mình kém hơn bạn bè.
Loạn thị không phải là bệnh nguy hiểm ngay lập tức, nhưng nếu không được phát hiện và điều chỉnh đúng cách, thì nó có thể kéo theo nhiều hệ quả nghiêm trọng.
Nguyên nhân dẫn đến loạn thị là gì?
Khi tìm hiểu bị loạn thị là gì, nhiều người bất ngờ nhận ra rằng nguyên nhân không chỉ đến từ thói quen sinh hoạt, mà phần lớn đã tồn tại từ rất sớm.
Loạn thị thường xuất phát từ yếu tố bẩm sinh. Có nghĩa là giác mạc hoặc thủy tinh thể có hình dạng bất thường ngay từ khi mới sinh.
Di truyền cũng đóng vai trò không hề nhỏ. Nếu trong gia đình có người bị loạn thị, thì nguy cơ bạn hoặc con bạn gặp tình trạng tương tự sẽ cao hơn. Tuy nhiên, loạn thị cũng có thể phát triển hoặc nặng lên theo thời gian do các tác động bên ngoài.
Những chấn thương ở mắt, phẫu thuật mắt, hoặc các bệnh lý như viêm giác mạc, sẹo giác mạc có thể làm bề mặt giác mạc trở nên không đều. Ngoài ra, thói quen dùng mắt sai cách, nhìn màn hình quá lâu, đọc sách trong điều kiện thiếu sáng, không cho mắt nghỉ ngơi. Tuy chúng không trực tiếp gây loạn thị, nhưng lại khiến tình trạng sẵn có bộc lộ rõ hơn và gây khó chịu nhiều hơn.
Một nguyên nhân ít được chú ý là không khám mắt định kỳ. Nhiều người chỉ đi khám khi mắt đã mờ rõ, trong khi loạn thị giai đoạn đầu hoàn toàn có thể phát hiện sớm và điều chỉnh nhẹ nhàng. Khi bỏ qua thời điểm này, mắt phải làm việc quá sức trong thời gian dài, dẫn đến mệt mỏi thị giác kéo dài.
Dấu hiệu loạn thị như thế nào?
Không ít người hiểu bị loạn thị là gì nhưng lại không nhận ra mình đang mắc phải. Bởi vì các dấu hiệu ban đầu rất dễ nhầm lẫn với mệt mỏi thông thường.
Dấu hiệu phổ biến nhất là nhìn mờ hoặc nhòe ở mọi khoảng cách. Đặc biệt khi nhìn các đường thẳng, chữ viết hoặc ánh đèn vào ban đêm.
Người bị loạn thị thường xuyên nheo mắt để nhìn rõ hơn, cảm giác căng tức quanh hốc mắt, đau đầu âm ỉ sau khi làm việc với máy tính hoặc đọc sách. Một số người thấy hình ảnh bị bóng đôi, méo nhẹ hoặc không sắc nét dù đã cố tập trung.
Về lâu dài, loạn thị khiến mắt phải điều tiết liên tục, dẫn đến mệt mỏi thị giác kéo dài, giảm hiệu suất học tập và làm việc. Trẻ em bị loạn thị có thể đọc chậm, viết sai dòng, hay than mỏi mắt nhưng không biết diễn đạt rõ ràng.
Điều nguy hiểm là nhiều người xem nhẹ những dấu hiệu này, cho rằng chỉ cần nghỉ ngơi là ổn. Nhưng nếu tình trạng lặp đi lặp lại, thì đó là lúc bạn nên nghiêm túc đặt câu hỏi: bị loạn thị là gì và liệu mình có đang bỏ qua giai đoạn vàng cần được điều trị sớm?
Người bị loạn thị có thể đối mặt với những biến chứng nguy hiểm nào?
Loạn thị không chỉ dừng lại ở việc nhìn mờ. Nếu không được điều chỉnh, thì người bệnh có thể đối mặt với nhược thị, đặc biệt ở trẻ em. Nhược thị ở trẻ em là tình trạng não bỏ qua hình ảnh từ mắt nhìn kém hơn. Một khi nhược thị đã hình thành, khả năng phục hồi sẽ rất hạn chế.
Ở người lớn, loạn thị kéo dài gây đau đầu mạn tính, chóng mặt, giảm khả năng tập trung, ảnh hưởng trực tiếp đến công việc và chất lượng cuộc sống. Việc lái xe ban đêm cũng trở nên nguy hiểm hơn do ánh đèn bị chói và tán xạ.
Về mặt tâm lý, tình trạng luôn nhìn không rõ khiến nhiều người cảm thấy tự ti, ngại tham gia các hoạt động đòi hỏi quan sát chính xác.
Loạn thị có chữa được không?
Phùng Huy Hòa muốn thông báo với bạn tin tốt là loạn thị hoàn toàn có thể kiểm soát và cải thiện. Tuy nhiên, ‘chữa’ ở đây không phải lúc nào cũng là làm cho mắt trở lại hoàn toàn như ban đầu, mà là giúp người bệnh nhìn rõ, thoải mái và hạn chế biến chứng.
Với đa số trường hợp, việc đeo kính đúng độ hoặc kính áp tròng chuyên biệt đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Quan trọng là bạn phải được đo mắt chính xác và theo dõi định kỳ, vì độ loạn có thể thay đổi theo thời gian.
Một số người đủ điều kiện có thể cân nhắc phẫu thuật khúc xạ. Tuy nhiên, quyết định này cần được bác sĩ mắt đánh giá kỹ lưỡng, không nên chạy theo xu hướng. Điều quan trọng nhất vẫn là hiểu rõ bị loạn thị là gì để chọn giải pháp phù hợp với tình trạng của mình.
Cách trị loạn thị ra sao?
Nếu được thực hiện đúng cách, thì việc điều trị loạn thị không phức tạp. Kính gọng loạn thị là phương pháp phổ biến và an toàn nhất, giúp điều chỉnh hướng ánh sáng đi vào mắt. Với người năng động, kính áp tròng loạn thị là lựa chọn tiện lợi hơn.
Ngoài ra, việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt đóng vai trò hỗ trợ rất lớn. Không chỉ cho mắt nghỉ ngơi, làm việc đủ ánh sáng, mà còn là việc hạn chế nhìn màn hình liên tục. Những điều trên không chữa khỏi loạn thị, nhưng giúp mắt dễ chịu hơn và ngăn tình trạng xấu đi.
Cách để không bị loạn thị là gì?
Không phải mọi trường hợp loạn thị đều có thể phòng tránh, đặc biệt là loạn thị bẩm sinh. Tuy nhiên, chúng ta hoàn toàn có thể giảm nguy cơ và hạn chế mức độ nặng bằng cách chăm sóc mắt đúng cách.
Khám mắt định kỳ, đặc biệt với trẻ em, là bước quan trọng nhất. Bạn cần tích cực duy trì lối sống lành mạnh cho mắt. Bạn cần làm việc ở nơi đủ ánh sáng, nghỉ ngơi hợp lý, tăng cường hoạt động ngoài trời.
Khi hiểu rõ bị loạn thị là gì, bạn sẽ chủ động hơn trong việc bảo vệ thị lực của chính mình và người thân.
Việc hiểu đúng bị loạn thị là gì sẽ giúp bạn không còn chủ quan trước những dấu hiệu tưởng chừng nhỏ nhặt. Đôi mắt chỉ có một và sự quan tâm kịp thời hôm nay của chính bạn sẽ giúp bản thân mình tránh những hệ quả đáng tiếc về sau. Chăm sóc mắt không khó, quan trọng là đừng bỏ qua bất kỳ tín hiệu cảnh báo nào từ cơ thể.
Phùng Huy Hòa gửi đến bạn video có nội dung ngắn tóm tắt, dành cho những ai bận rộn, chuộng nghe hơn đọc!
