Rất nhiều người chỉ biết mình bị cận nên nhìn mờ, nhưng lại không hề hay rằng cảm giác nhức mắt, nhìn méo hay chồng hình còn có thể đến từ nguyên nhân khác. Dấu hiệu mắt bị loạn thị thường bị nhầm lẫn với cận thị, vô tình khiến việc điều chỉnh thị lực sai hướng, dẫn đến đôi mắt ngày càng mệt mỏi.
Loạn thị và cận thị là gì?
Rất nhiều người chỉ nhận ra mắt mình có vấn đề khi mọi thứ trước mặt bắt đầu mờ đi. Nhưng họ lại không biết chính xác bản thân đang bị cận thị hay loạn thị. Thực tế, hai tật khúc xạ này nghe quen thuộc, nhưng bản chất và cảm giác mà mắt phải chịu đựng lại hoàn toàn khác nhau.
Cận thị xảy ra khi hình ảnh hội tụ trước võng mạc, khiến bạn nhìn rõ vật ở gần nhưng càng xa càng mờ. Người bị cận thường nhận ra khá sớm: không đọc rõ biển báo, phải nheo mắt khi nhìn xa, ngồi gần tivi hơn người khác. Cảm giác mờ này tương đối ổn định, nghĩa là bạn nhìn xa kém nhưng nhìn gần vẫn rõ ràng.
Loạn thị thì khác, đó là tình trạng giác mạc hoặc thủy tinh thể có hình dạng không đều, làm ánh sáng đi vào mắt bị tán xạ nhiều hướng. Vì vậy, hình ảnh đến võng mạc không bao giờ thực sự sắc nét, dù là gần hay xa.
Dấu hiệu mắt bị loạn thị thường không chỉ là mờ, mà là mờ kèm méo, nhòe bóng, chồng hình. Một dòng chữ có thể thành hai, đèn xe ban đêm có quầng sáng loang lổ, nhìn lâu là thấy mỏi mắt, đau đầu, buồn nôn.
Điểm khiến nhiều người khổ sở nhất là loạn thị không cho mắt nghỉ ngơi. Dù bạn nhìn gần hay xa, mắt vẫn phải điều tiết liên tục để cố gắng lấy nét, tạo ra cảm giác căng thẳng kéo dài. Chính điều này làm người bị loạn thị dễ nhầm với mệt mỏi thông thường, stress hay do dùng thiết bị điện tử nhiều.
Nguyên nhân dẫn đến loạn thị và cận thị giống hay khác nhau?
Nhiều người tin rằng cứ dùng điện thoại nhiều, học tập căng thẳng là sẽ bị cận hoặc loạn thị. Sự thật là hai tình trạng này có những điểm giao nhau, nhưng nguyên nhân cốt lõi lại khác biệt rõ ràng.
Cận thị thường liên quan đến trục nhãn cầu dài hơn bình thường hoặc khả năng điều tiết quá mức khi nhìn gần liên tục. Trẻ em học tập trong môi trường thiếu ánh sáng, khoảng cách nhìn không phù hợp, thời gian nhìn gần kéo dài mà ít vận động ngoài trời sẽ có nguy cơ cận thị cao hơn. Đó cũng là lý do cận thị ngày càng phổ biến, đặc biệt ở lứa tuổi học sinh, sinh viên.
Loạn thị thì phức tạp hơn. Phần lớn trường hợp loạn thị là bẩm sinh, liên quan đến hình dạng giác mạc không tròn đều ngay từ khi sinh ra. Tuy nhiên, loạn thị cũng có thể xuất hiện hoặc nặng dần theo thời gian do chấn thương mắt, phẫu thuật mắt, thói quen dụi mắt thường xuyên hoặc các bệnh lý giác mạc.
Vì vậy, dấu hiệu mắt bị loạn thị đôi khi xuất hiện rất sớm, nhưng cũng có thể âm thầm rõ nét hơn khi bạn trưởng thành.
Phùng Huy Hòa BUTITAN nhận định, điểm giống nhau giữa cận thị và loạn thị nằm ở chỗ: cả hai đều bị ảnh hưởng bởi lối sống thị giác không lành mạnh. Ánh sáng kém, màn hình quá gần, thời gian dùng mắt kéo dài không nghỉ ngơi sẽ khiến triệu chứng trở nên trầm trọng hơn, dù nguyên nhân gốc không hoàn toàn giống nhau.
Điều đáng nói là nhiều người vừa cận vừa loạn thị, nhưng chỉ được chẩn đoán là cận thị. Khi đó, việc đeo kính không đúng độ hoặc thiếu trục loạn sẽ khiến mắt luôn mỏi, đau đầu, dù thị lực đo trên bảng có vẻ ổn. Đây cũng là lý do chúng ta không nên xem nhẹ bất kỳ dấu hiệu bất thường nào từ đôi mắt của mình.
Dấu hiệu mắt bị loạn thị khác dấu hiệu mắt bị cận thị như thế nào?
Sự khác biệt lớn nhất nằm ở cảm giác nhìn không thoải mái, chứ không chỉ là nhìn mờ. Người cận thị thường biết rõ mình nhìn xa kém, nhưng khi đeo kính đúng độ, cảm giác nhìn sẽ khá dễ chịu. Trong khi đó, dấu hiệu mắt bị loạn thị lại khiến nhiều người khó diễn tả bằng lời.
Với tật khúc xạ mắt loạn thị, hình ảnh không chỉ mờ mà còn méo, nghiêng, hoặc có bóng đổ. Một chữ cái có thể thành hai nét chồng lên nhau, đặc biệt rõ khi nhìn chữ nhỏ hoặc ánh sáng yếu. Ban đêm, đèn đường và đèn xe thường có quầng sáng loang lổ, gây chói và khó tập trung. Chúng đều là dấu hiệu rất điển hình mà cận thị đơn thuần hiếm khi gặp.
Ngoài ra, người bị loạn thị thường mỏi mắt nhanh hơn. Chỉ cần đọc sách, dùng máy tính khoảng 20-30 phút, họ đã thấy căng tức vùng trán, thái dương, thậm chí đau đầu nhẹ. Nhiều người còn cảm thấy chóng mặt, buồn nôn khi phải tập trung nhìn lâu, nhất là với chữ số, bảng biểu.
Cận thị thì đơn giản hơn: mờ khi nhìn xa, rõ khi nhìn gần. Ít gây méo hình, ít tạo cảm giác chồng ảnh. Nếu có đau đầu, thì thường là do chưa đeo kính hoặc đeo sai độ, chứ không dai dẳng như loạn thị.
Vì mắt vẫn nhìn được nên loạn thị thường dễ bị bỏ qua. Và thế là mắt luôn trong trạng thái gồng lên để điều chỉnh, lâu ngày làm thị lực suy giảm nhanh và ảnh hưởng chất lượng sống.
Nếu bạn thường xuyên thấy mắt mệt không rõ lý do, nhìn chữ nhòe dù đã đeo kính, thì rất có thể đó chính là dấu hiệu mắt bị loạn thị, mà bạn đang vô tình phớt lờ.
Cách khắc phục loạn thị và cận thị ra sao?
Khắc phục không có nghĩa là chữa khỏi hoàn toàn, mà là giúp mắt nhìn rõ hơn, thoải mái hơn và làm chậm quá trình tiến triển.
Với cận thị, giải pháp phổ biến nhất vẫn là đeo kính gọng hoặc kính áp tròng đúng độ. Khi kính phù hợp, mắt được thư giãn, hạn chế điều tiết quá mức. Ngoài ra, phẫu thuật loạn thị cũng là lựa chọn với người đủ điều kiện, giúp cải thiện thị lực rõ rệt.
Kính loạn thị cần được đo đúng trục và độ, nếu sai dù chỉ một chút thì cũng gây mỏi mắt, chóng mặt. Đây là lý do nhiều người đã đeo kính nhưng vẫn thấy khó chịu, bởi dấu hiệu mắt bị loạn thị không được xử lý triệt để.
Ngoài kính, phẫu thuật khúc xạ hiện đại cũng có thể điều chỉnh loạn thị, nhưng cần thăm khám kỹ lưỡng vì không phải ai cũng phù hợp. Quan trọng hơn, người bị loạn thị cần chú ý thói quen sinh hoạt: hạn chế dụi mắt, nghỉ ngơi hợp lý, tránh làm việc thị giác căng thẳng kéo dài.
Dù là cận hay loạn, việc khám mắt định kỳ 6-12 tháng/lần là điều không nên bỏ qua. Đôi mắt không biết kêu đau rõ ràng, nên chỉ có kiểm tra chuyên môn mới giúp chúng ta nắm được tình trạng thật sự.
Cách để không bị cận thị và loạn thị là gì?
Điều đáng sợ nhất của dấu hiệu mắt bị loạn thị không phải là nhìn mờ, mà là cảm giác vẫn chịu được, khiến nhiều người chấp nhận sống chung trong mệt mỏi.
Chỉ có nhận ra sớm để đeo kính đúng độ, trục loạn thị, thì đôi mắt mới thực sự được nghỉ ngơi, thay vì gồng lên mỗi ngày mà bạn không hay biết.
Không ai có thể kiểm soát hoàn toàn yếu tố di truyền, nhưng bạn hoàn toàn có thể giảm nguy cơ và làm chậm tiến triển của các tật khúc xạ bằng những thói quen rất đời thường.
Trước hết, bạn hãy cho mắt được nghỉ đúng cách bằng nguyên tắc 20-20-20. Nguyên tắc này cần bạn nhìn xa 20 feet, trong 20 giây, sau mỗi 20 phút nhìn gần. Cách này tưởng đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả trong việc giảm mỏi mắt, nhức đầu.
Ánh sáng cũng rất quan trọng, bạn cần được học tập, làm việc trong môi trường đủ sáng, để giúp mắt không phải gồng lên liên tục.
Thứ hai, mỗi người cần tăng thời gian hoạt động ngoài trời. Ánh sáng tự nhiên giúp điều hòa sự phát triển của mắt, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Đây là yếu tố đã được nhiều nghiên cứu chứng minh trong việc giảm nguy cơ cận thị.
Ngoài ra, bạn đừng bao giờ bỏ qua việc khám mắt định kỳ, kể cả khi bạn nghĩ mình vẫn nhìn tốt. Nhiều trường hợp loạn thị nhẹ không gây mờ rõ rệt, nhưng lại âm thầm làm mắt mệt mỏi mỗi ngày.
Phùng Huy Hòa BUTITAN muốn bạn hãy lắng nghe cơ thể của mình. Mắt đau, nhức đầu, nhìn chồng hình không bao giờ là chuyện bình thường. Nếu bạn muốn bảo vệ thị lực lâu dài thì nhất định phải nhận biết sớm dấu hiệu mắt bị loạn thị và chăm sóc đúng cách.
